Sommario Vocali Pronomi Personali/Riflessivi Coniugazioni Verbo Essere Verbo Fero Casi Declinazioni 1° Declinazione e Particolarità 2° Declinazione e Paricolarità 3° Declinazione e Particolarità 4° Declinazione e Particolarità 5° Declinazione e Particolarità Coniugazioni Cordinanti Aggettivi e Apposizioni Eius e Suus Proposizione Perifrastica attiva Funzioni Particolari Verbi Eccezioni Complementi(1,2,di luogo) Esci Coniugazioni Indicativo Presente Imperfetto Perfetto Piuccheperfetto Futuro Fututo Anteriore Att., Att., Att., Att., Att., Att., Passivo Passivo Passivo Passivo Passivo Passivo Att., Att., Att., Att., Passivo Passivo Passivo Passivo Imperativo Congiuntivo Presente Imperfetto Perfetto Piuccheperfetto Esortativo Participio Vocali Le vocali sono: A, E,I, O, U, Y. Assieme formano 3 dittonghi: Ae(e), oe(e), au(au) I dittonghi e le vocali seguiti da consonanti doppie(x,z) sono sempre lunghi Se abbiamo la dieresi allora leggeremo come è scritto: poëta-ae(poeta) Ci sono poi dei gruppi particolari come: ti(zi, se seguito da vocale, se no ti) Ph(f) Esistono poi regole importanti Parole bisillabe, l’accento cade sulla prima sillaba Legge Della Penultima - Parole polisillabe se la penultima sillaba è lunga l’accento cade su questa, se la sulla penultima è breve cade sulla terzultima Legge della Baritonesi - non vi sono parole tronche(con accento finale) Legge del trisillabismo – l’accento non risale la terzultima sillaba Pronomi Personali 1° Persona 2°Persona N. G. Sing. Ego Mei Sing. Tu Tui D. Ac. Ab. Mihi Me Me Plur. Nos Nostri Nostrum Nobis Nos Nobis Tibi Te Te Plur. Vos Vestri Vestrum Vobis Vos Vobis Pronome Personale Riflessivo G. D. Ac. Ab. Sui Sibi Se Se = = = = di se stesso a se stesso se stesso con se stesso Coniugazioni Indicative Attive Presente Prima -are Seconda - ēre Terza - ĕre Quarta -ire 1S Xxxx – o 1S Xxxx – eo 1S Xxxx – o 1S Xxxx – io 2S Xxxx – as 2S Xxxx – es 2S Xxxx – is 2S Xxxx – is 3S Xxxx – at 3S Xxxx – et 3S Xxxx – it 3S Xxxx – it 1P Xxxx – amus 1P Xxxx – emus 1P Xxxx – imus 1P Xxxx – imus 2P Xxxx – atis 2P Xxxx – etis 2P Xxxx – itis 2P Xxxx – itis 3P Xxxx – ant 3P Xxxx – ent 3P Xxxx – unt 3P Xxxx – iunt Paradigmi = 1S, 2S, Perfetto, Supino, Infinito Coniugazioni Indicative Passive Presente Prima –are - ari Seconda – ère - eri Terza – ére - i Quarta – ire - iri 1S Xxxx – or 1S Xxxx – eor 1S Xxxx – or 1S Xxxx – ior 2S Xxxx – aris 2S Xxxx – eris 2S Xxxx – iris 2S Xxxx – iris 3S Xxxx – atur 3S Xxxx – etur 3S Xxxx – itur 3S Xxxx – itur 1P Xxxx – amur 1P Xxxx – emur 1P Xxxx – imur 1P Xxxx – imur 2P Xxxx – amini 2P Xxxx – emini 2P Xxxx – imini 2P Xxxx – imini 3P Xxxx – antur 3P Xxxx – entur 3P Xxxx – untur 3P Xxxx – iuntur Coniugazioni Indicative Attive Imperfette Prima -are Seconda - ēre Terza - ĕre Quarta -ire 1S Xxxx – abam 1S Xxxx – ebam 1S Xxxx – ebam 1S Xxxx – iebam 2S Xxxx – abas 2S Xxxx – ebas 2S Xxxx – ebas 2S Xxxx – iebas 3S Xxxx – abat 3S Xxxx – ebat 3S Xxxx – ebat 3S Xxxx – iebat 1P Xxxx – abamus 1P Xxxx – ebamus 1P Xxxx – ebamus 2P Xxxx – abatis 2P Xxxx – ebatis 2P Xxxx – ebatis 2P Xxxx – iebatis 3P Xxxx – abant 3P Xxxx – ebant 3P Xxxx – ebant 3P Xxxx – iebant 1P Xxxx – iebamus Coniugazioni Indicative Passive Imperfette Prima -are Seconda - ēre Terza - ĕre Quarta -ire 1S Xxxx – abar 1S Xxxx – ebar 1S Xxxx – ebar 1S Xxxx – iebar 2S Xxxx – abaris 2S Xxxx – ebaris 2S Xxxx – ebaris 2S Xxxx – iebaris 3S Xxxx – abatur 3S Xxxx – ebatur 3S Xxxx – ebatur 3S Xxxx – iebatur 1P Xxxx – abamur 1P Xxxx – ebamur 1P Xxxx – ebamur 1P Xxxx – iebamur 2P Xxxx – abamini 2P Xxxx – ebamini 2P Xxxx – ebamini 2P Xxxx – iebamini 3P Xxxx – abantur 3P Xxxx – ebantur 3P Xxxx – ebantur 3P Xxxx – iebantur Coniugazioni Indicative Attive Future Prima -are Seconda - ēre Terza - ĕre Quarta -ire 1S Xxxx – abo 1S Xxxx – ebo 1S Xxxx – am 1S Xxxx – iam 2S Xxxx – abis 2S Xxxx – ebis 2S Xxxx – es 2S Xxxx – ies 3S Xxxx – abit 3S Xxxx – ebit 3S Xxxx – et 3S Xxxx – iet 1P Xxxx – abimus 1P Xxxx – ebimus 1P Xxxx – emus 1P Xxxx – iemus 2P Xxxx – abitis 2P Xxxx – ebitis 2P Xxxx – etis 2P Xxxx – ietis 3P Xxxx – abunt 3P Xxxx – ebuntu 3P Xxxx – ent 3P Xxxx – ient Coniugazioni Indicative Passive Future Prima -are Seconda - ēre Terza - ĕre Quarta -ire 1S Xxxx – abor 1S Xxxx – ebor 1S Xxxx –ar 1S Xxxx – iar 2S Xxxx – aberis 2S Xxxx – eberis 2S Xxxx – eris 2S Xxxx – ieris 3S Xxxx – abitur 3S Xxxx – ebitur 3S Xxxx – etur 3S Xxxx – ietur 1P Xxxx – abimur 1P Xxxx – ebimur 1P Xxxx – emur 1P Xxxx – iemur 2P Xxxx – abimini 2P Xxxx – ebimini 2P Xxxx – emini 2P Xxxx – iemini 3P Xxxx – abuntur 3P Xxxx – ebuntur 3P Xxxx – entur 3P Xxxx – ientur Coniugazioni Imperative Attive Prima -are Seconda -ēre Terza - ĕre Quarta -ire 2S Xxxx – a 2S Xxxx – e 2S Xxxx – e 2S Xxxx – i 2P Xxxx – ate 2P Xxxx – ete 2P Xxxx – ite 2P Xxxx – ite Coniugazioni Imperative Passive X il negativo basta anteporre il Noli all’infinito 2S Xxxx – are 2S Xxxx – ere 2S Xxxx – ere 2P Xxxx – amini 2P Xxxx – emini 2P Xxxx – imini 2S Xxxx – ire 2P Xxxx – imini Verbo Essere Es,est, fui , esse Indicativo Presente 1S Sum Imperfetto 1S Eram 2S Es Futuro 1S Ero Perfetto 1S Fui Piuccheperfetto 1S Fueram Futuro An. 1S Fuero 2S Eras 2S Eris 2S Fuisti 2S Fueras 2S Fueris 3S Est 3S Erat 3S Erit 3S Fuit 3S Fuerat 3S Fuerit 1P Sumus 1P Eramus 1P Erimus 1P Fuimus 1P Fueramus 1P Fuerimus 2P Estis 2P Eratis 2P Eritis 2P Fuitis 2P Fueratis 2P Fueritis 3P Sunt 3P Erant 3P Erunt 3P Fuint 3P Fuerant 3P Fuerunt Congiuntivo Imperativo Presente Futuro Pres. Imperf. Perf. Piucche. 1S Sim 1S Essem 1S Fuerim 1S Fuissem 2S Es 2S Esto 2S Sis 2S Esses 2S Fueris 2S Fuisses 2P Est 3S Esto 3S Sit 3S Esser 3S Fuerit 3S Fuisset 2P Estote 1P Simus 1P Essemus 1P Fuerimus 1P Fuissemus 3P Sunto 2P Sitis 2P Essetis 2P Fueritis 2P Fuissetis 3P Sint 3P Essent 3P Fuerint 3P Fuisent Infinito Presente Esse Perfetto Fuisse Futuro Futurum –a –um Esse Futuros -a – a Esse Verbo Fero-fers-ferre Indicativo Presente 1S Fero = Io porto 2S Fers = Tu porti 3S Fert = Egli porta 1P Ferimus = Noi portiamo 2P Fertis = Voi Portate 3P Ferunt = Essi portano Significati: portare, sopportare, produrre, narrare, tramandare Casi e Declinazioni Non esistendo articoli sono nati i casi e le declinazioni. I casi: Nominativo - Soggetto (la rosa) Genitivo - Compl. Di Specif. (della rosa) Dativo - Compl. Di Termine (alla rosa) Accusativo - Compl. Oggetto (la rosa) Vocativo - Compl. Di Vocazione (ho, rosa) Ablativo - Altri Complementi (con/per la rosa) Declinazioni Esistono 5 Declinazioni 1- ae = Xxxxa-ae 2- i = Xxxxus-i 3- is = Xxxxux-is 4- us = Xxxxus-us 5- ei = Xxxxe-ei 1 Declinazione Solo Femminile N G D Ac V Ab Singolare Plurale - Xxx-a - Xxx-ae - Xxx-ae - Xxx-am - Xxx-a - Xxx-a -ae -arum -is -as -ae -is Particolarità Particolarità della 1 declinazione 1-Il sostantivo familia con sostantivi tipo fhater, mather, filia al genitivo singolare prende “as” invece di “ae”, e si declina solo il primo termine, scrivendolo tutto attaccato Es. Patherfamilias 2-alcuni sostantivi come dea, filia e liberta, x d istinguersi dai corrispondenti maschili al dativo e ablativo plurale vanno in “abus” 3-Pluraria tantum(solo plurale): delicae-arum(delizia), Nuptiaarum(Nozze) 4-Alcuni cambiano di significato dal singolare al plurale: Copiaae(abbondanza),copiae-arum(truppe), Declinazione 2 Declinazione -US -ER -RI -VIR Particolarità -UM Dec. 2 Declinazione Femminile e Maschile –us,i Singolare Plurale N - Xxx-us -i G - Xxx-i -orum D - Xxx-o -is Ac - Xxx-um -os V - Xxx-e -i Ab - Xxx-o -is Dec. 2 Declinazione Maschile –er,i Es. Puer,i N G D Ac V Ab Singolare Plurale - Xxx-er - Xxxr-i - Xxxr-o - Xxxr-um - Xxx-er - Xxxr-o r-i r-orum r-is r-os r-i r-is Dec. 2 Declinazione Maschile –er,i Es. Magister,Magistri N G D Ac V Ab Singolare Plurale - Xxx-er - Xxx-i - Xxx-o - Xxx-um - Xxx-er - Xxx-o -i -orum -is -os -i -is Dec. 2 Declinazione Neutro –vir,i N G D Ac V Ab Singolare Plurale - Vir - Vir-i - Vir-o - Vir-um - Vir - Vir-o -i -orum -is -os -i -is Dec. Vir-Viri Tra i sostantivi in -ir l’unico è Vir-Viri, con i suoi composti: Diuumvir(Diumviro), Triumvir(Triumviro), e al genitivo plurale preferisce all’-orum, l’ -um. Quelli terminanti in -fer e -ger si declinano come puer, tutti gli altri come magister. Alcuni nommi terminanti in -us sono neutri e sono: Pelagus-i = Mare Virus-i = Veleno Vulgus-i = Popolo Sono senza plurale e di virus si usa solo il nominativo, accusativo e il vocativo singolare, per il resto si usa un sostantivo come: Venenum-i Dec. 2 Declinazione Neutro –um,i N G D Ac V Ab Singolare Plurale - Xxx-um - Xxx-i - Xxx-o - Xxx-um - Xxx-um - Xxx-o -a -orum -is -a -a -is Congiunzioni coordinanti • Congiunzioni copulative: – Et; Atque(Con vocale e c e g); Ac(Con consonante, tranne c e g) oppure troviamo l’enclitica –que posposta al nome; – Etiam,anche(è sempre preposta alla parola a cui si riferisce); quoque, persino(è sempre posposta); – Neque(E); Nec(Non); – Alcune coniugazioni vengono ripetute come et…et e nec…nec. • Congiunzioni avversative: – Sed(Ma), accompagnata dalla congiunzione etiam, è usata nelle espressioni correlative come non solum….sed etiam; non tantum…..sed etiam; ecc…; – Tamen(Tuttavia). • Congiunzioni dichiarative: – Nam, namque, etĕnim(Infatti), si trovano in principio di proposizione; – Enim(Infatti), si trova sempre posposta a una o più parole. Aggettivi e Apposizioni Apposizioni seguono il sostantivo nel caso e solo raramente nel genere e numero Aggettivi seguono i sostantivi in genere, numero e caso, dividendosi in: A tre uscite Aggettivi 2° Classe Possessivi Gradi degli aggettivi Pronominali Sostantivanti Aggettivi Aggettivi a tre uscite N G D Ac V Ab Singolare Plurale - Xxx-us -a -um - Xxx-i -ae -i - Xxx-o -ae -o - Xxx-um -am -um - Xxx-e -a -um - Xxx-o - a -o -i -ae -a -orum -arum -orum -is -is -is -os - as - a -i -ae - a -is -is -is Particolarità della 2 Declinazione 1- -ĭus, -ĭum al genitivo singolare, dativo e ablativo plurale, raddoppia la “i” Es: filĭus-ii Contratto invece lo si ha con -aĭus e -eĭus Es: Gaĭus,Gai 2- Nomi propri in -ĭus e I sostantivi filĭus, genĭus al vocativo singolare vanno in -i Es: N.Pompeĭus V.Pompei Al vocativo in -e con i nomi propri di origine greca con -īus Es: N.Darīus V.Dari Declinazione 3- al genitivo plurale alcuni vanno in -um: x le monete: Nummi-um x forme ufficiali: Prefectus Fabri -us –um x linguaggio poetico: Dei-um Il sostantivo locus ha due plurali loci(M = passi di un libro) e loca(F = Luogo geografico) Il sostantivo iocus ha due plurali ioci(M = scherzo) e ioca(F = scherzo) 4- Singolaria tantum(hanno solo il singolare): Es. Aurum-i = oro Pontus-i = mare 5- Pluraria tantum(hanno solo il plurale): Es. Arma-orum = Armi Argi-orum = Argo Hiberna-orum = Quartieri invernali Delphi-orum = Delfi 6-Cambiano di significato dal singolare al plurale Es. Auxilium-i = Aiuto Auxilia-orum = Truppe ausiliarie Castrum-I = Fortezza Castra-orum = Accampamento Aggettivi Aggettivi Possessivi 1S 2S 3S 1P 2P 3P Meus Tuus Suus Noster Vester Suus -a -a -a r-a r-a -a -um -um -um r-um r-um -um = = = = = = Mio Tuo Suo Nostro Vostro Loro Aggettivi Aggettivo Pronominali Al genitivo singolare vanno in –ius e nel dat sing in –i: Totus –a –um: Tutto Nullus –a –um: Nulla Solus –a –um: Solo Unus –a –um: Uno Aggettivi Aggettivi Sostantivanti Sono aggettivi aventi a volte funzione di sostantivo e si usano: - Al maschile plurale: per indicare una categoria di persone Es. Mali et improbi a deo puniuntur I Malvagi e i disonesti sono puniti da Dio - Al neutro singolare e plurale: per esprimere un concetto astratto Es. Philosophi verum ac iustum docent I Filosofi insegnano la verità e la giustizia Uso si Eius e Suus Suus = se si riferisce al Soggetto Eius = se si riferisce ai complementi Suus si tradice normalmente: -suus -a – um=(M,F,N,S,P) di lui, di lei Per quanto riguarda eius abbiamo: -eius =(M,F,N,S) li lui, di lei -eorum =(M,N,P) loro, di loro -earum =(F,P) loro, di loro Complementi Complemento Regola generale Modo/Maniera Cum+Abl Mezzo Abl=Cose Per+Acc=Persone D’Agente A/Ab+Abl Dativo di possesso Sum(Con il significato di avere) +Dat semplice Causa Ob/Propter + Acc Abl = strumentale Prae+abl = Impedimento Causa efficiente Abl semplice Eccezioni con i nomi propri Pluralia/Si ngularia Tantum Altre eccezioni Agg+(cum)+Abl (cum omesso)Agg+Abl Complementi di luogo Complemento Regola generale Eccezioni con i nomi propri Pluralia/Singol aria Tantum Altre eccezioni Stato in luogo In+ablativo 1a e 2a dec vanno in genitivo locativo Altre dec vanno in abl semplice Abl Con il nome locus-i, totius o liber(Intera opera) va in abl Con liber(Brani) in+abl Moto a luogo In+acc=avvicinarsi ad un luogo Ad+acc=avvicinar si ad una persona Acc semplice Moto da luogo A/Ab+abl=allontan arsi da… E/Ex+Abl=Uscire De/Abe+Abl=Dall’ alto in basso Con i nomi di città e piccola isola va in abl Moto per luogo Per+acc Con i nomi di via e sostantivi che indicano passaggi obbligati va in abl Con i verbi scribo e mitto si traduce con ad+acc oppure al dat Complementi Complemento Regola generale Compagnia Cum+Abl Materia E/Ex+Abl (aggettivo corrispondente) Argomento De+Abl Fine o scopo In/Ad + Acc Tempo: Continuato Determinato (per) + Acc/ Acc Abl Eccezioni con i nomi propri Pluralia/Si ngularia Tantum Altre eccezioni Con i pronomi personali si antepone: Tecum+Abl Non confondere con il moto a luogo In periodi della vita: In + Abl (sono sl) Abl(accompagnati da un’attributo) 3Declinazione 1° Guppo 2° Gruppo 3° Gruppo Particolarità Genere 3 Declinazione 1° Gruppo Terminanti in –um al genitivo, sono imparisillabi e hanno 1 sola consonante prima della desinenza al genitivo singolare Maschile e Femminile Neutro Genere 3 Declinazione 1° Genere Femminile e Maschile N G D Ac V Ab Singolare Plurale - Xxxx - Xxx-is - Xxx-i - Xxx-em - Xxxx - Xxx-e -es -um -ibus -es -es -ibus La radice cambia a secondo come è scritta al Nominativo e al Genitivo 1 Genere 3 Declinazione 1° Genere Solo Neutro N G D Ac V Ab Singolare Plurale - Xxxx - Xxx-is - Xxx-i - Xxx-em - Xxxx - Xxx-e -a -um -ibus -a -a -ibus La radice cambia a secondo come è scritta al Nominativo e al Genitivo 1 Genere 3 Declinazione 2° Gruppo Terminanti in –ium al genitivo plurale, possono essere imparisillabi: Es. Gens-Gentis; o parisillabi: Es. Hostis-Hostis; hanno 2 consonanti prima della desinenza al genitivo singolare Maschile e Femminile Neutro Genere 3 Declinazione 2° Genere Maschile e femminile N G D Ac V Ab Singolare Plurale - Xxxx - Xxx-is - Xxx-i - Xxx-em - Xxxx - Xxx-e -es -ium -ibus -es -es -ibus La radice cambia a secondo come è scritta al Nominativo e al Genitivo 2 Genere 3 Declinazione 2° Genere Solo Neutro N G D Ac V Ab Singolare Plurale - Xxxx - Xxx-is - Xxx-i - Xxx-em - Xxxx - Xxx-e -a -ium -ibus -a -a -ibus La radice cambia a secondo come è scritta al Nominativo e al Genitivo 2 Genere 3 Declinazione 3° Genere Solo Neutro N G D Ac V Ab Singolare Plurale - Xxxx - Xxx-is - Xxx-i - Xxxx - Xxxx - Xxx-i -ia -ium -ibus -ia -ia -ibus La radice cambia a secondo come è scritta al Nominativo e al Genitivo 3 Coniugazioni Indicative Attive Perfette Paradigmi = 1S, 2S, Perfetto, Supino, Infinito Prima -are Seconda - ēre Terza - ĕre 1S Xxxx – i 1S Xxxx – i 1S Xxxx – i 1S Xxxx – i 2S Xxxx – isti 2S Xxxx – isti 2S Xxxx – isti 2S Xxxx – isti 3S Xxxx – it 3S Xxxx – it 3S Xxxx – it 3S Xxxx – it 1P Xxxx – imus 1P Xxxx – imus 1P Xxxx – imus 1P Xxxx – imus 2P Xxxx – istis 2P Xxxx – istis 2P Xxxx – istis 2P Xxxx – istis 3P Xxxx – erunt 3P Xxxx – erunt 3P Xxxx – erunt 3P Xxxx – erunt Quarta -ire Particolarità della 3 Declinazione.1 1- Alcuni sostantivi hanno l’accusativo singolare in –im anziché –em e l’ablativo in –i invece di -e Es: Sitis-is, Tussis-is, Neapolis-is, Tiberis-is 2- Alcuni sostantivi posso prendere rispettivamente all’accusativo e all’ablativo singolare, sia –im e –i oltre a -em e –e Es: Ferbris-is, Turris-is 3- I nomi dei mesi della 3° declinazione tutti di genere maschile, prendono all’accusativo in – em e all’ablativo in –I Es: Aprilis-is, September-ris, November-ris 4- Pluraria tantum (senza singolare): Declinazione Es: Optimates-ium, Penates-ium, Fides-ium, Moenia-ium, Sardes-ium 5- Alcuni cambiano di significato dal singolare al, plurale: Es. Aedes-is = tempio Aedes-ium = Casa Finis-is = Fine Fines-ium = Confini Pars-artis = parte Partes-um = partito Sors-tis = sorte Sortes-ium = sale Sals-is = sale Sales-ium = arguzie Particolarità della 3 Declinazione.2 Nomi Irregolari Bos-Bovis = M,F, bue, mucca = S Boves-Boum= M,F bue, mucca = P Dat e Abl = Bobus o Bubus Iuppiter-Iovis= Giove sl S Iter-Itineris = viaggio N Sus-uis = suino Dat e Abl P = Suibus o Subus Vis-Roboris= F la forza, difetta al genitivo e al dativo singolare S P N Vis Vires G Roboris Virium Declinazione D Robori Viribus Ac Vim Vires V Vis Vires Ab Vii Viribus Iugerum-I = Iugero, N misura del terreno, al S segue la 2° declinazione al P la 3° declinazione S P N Iugerum Iugeria G Iugeri Iugerium D Iugero Iugeribus Ac Iugerum Iugeria V Iugerum Iugeria Ab Iugero Iugeribus Aggettivi Aggettivi di 2° classe Gli aggettivi si dividono in: 1- Aggettivi a 3 uscite = -M, -F, -N 2- Aggettivi a 2 uscite = -M e F, -N 3- Aggettivi a 1 uscita = -M e F e N Particolarità Regole generali: -Gli aggettivi maschili, femminile e neutri hanno l’Abl S in –i -Gli aggettivi maschili, femminile e neutri hanno il Gen P in –ium -Gli aggettivi neutri hanno Il Nom, Acc e Voc P in -ia Aggettivi a tre uscite Singolare N G D Ac V Ab 2° classe - Xxxx -is -e - Xxx-is -is -is - Xxx-i -i -i - Xxx-em -em -e - Xxxx -is -e - Xxx-i -i -i Plurale -es -es -ia -ium -ium -ium -ibus -ibus -ibus -es -es -ia -es -es -ia -ibus -ibus -ibus I nomi dei mesi della 3° declinazione in origine erano aggettivi, e si accompagnavano sempre con il sostantivo mensis, in seguito vennero usati da soli come sostantivi Es: A settembre = Mense Septembri = Septembri SI declinano così: September-ris-re(Settembre), October-ris-re(Ottobre), November-ris-re(Novembre), December-ris-re(Dicembre) Aggettivi a due uscite Singolare N G D Ac V Ab - Xxx-is -e - Xxx-is -is - Xxx-i -i - Xxx-em -e - Xxx-is -e - Xxx-i -i 2° classe Plurale -es -ia -ium -ium -ibus -ibus -es -ia -es -ia -ibus -ibus Si declianano così: Aprilis-e(Aprile), Quintilis-e(Luglio), Sextilis-e(Agosto) Aggettivi a una uscita Singolare N G D Ac V Ab - Xxxx - Xxx-is - Xxx-i - Xxx-em/Xxxx - Xxxx - Xxx-i 2° classe Plurale -es -ia -ium -ibus -es -ia -es -ia -ibus Particolarita degli aggettivi della 2° Classe Gli aggettivi a una sola declinazione hanno l’ABL S. in –e, il GEN P. in – ium e sono: Dives-divitis= ricco Pauper-pauperis=povero Particeps-participis=partecipe Sospes-Sospitis=Salvo Vetus-Veteris=Vecchio Pochi altri, a 1° declinazione hanno l’ABL S. in –i e il GEN P. in –um Memor-Memoris= Memoria Immemo-Immemoris=che nn ricorda Inops-Inopsis=Bisognoso Supplex-Supplicis=Supplice Coniugazioni Indicative Passive Perfette Per quanto riguarda il perfetto passivo, si traduce con il supino e il verbo essere al presente(per il supino si prende la radice e la desinenza e uguale a quella degli agettivi a 3 uscite, dipende poi stabilire se maschile, femminile o neutro): Paradigmi = 1S, 2S, Perfetto, Supino, Infinito Paradigmi = Laudo – as – avi – atum – are= lodare Laudat-us Sum Laudat-i Sumus Laudat-a Es Laudat-ae Estis Laudat-um Est Laudat-a Sunt Coniugazioni Indicative Attive Piuccheperfette Paradigmi = 1S, 2S, Perfetto, Supino, Infinito IL piuccheperfetto si forma con la radice del perfetto più come desinenze il verbo essere al tempo imperfetto Prima -are Seconda - ēre Terza - ĕre Quarta -ire 1S Xxxx – eram 1S Xxxx – eram 1S Xxxx – eram 1S Xxxx – eram 2S Xxxx – eras 2S Xxxx – eras 2S Xxxx – eras 2S Xxxx – eras 3S Xxxx – erat 3S Xxxx – erat 3S Xxxx – erat 3S Xxxx – erat 1P Xxxx – eramus 1P Xxxx – eramus 1P Xxxx – eramus 1P Xxxx – eramus 2P Xxxx – eratis 2P Xxxx – eratis 2P Xxxx – eratis 2P Xxxx – eratis 3P Xxxx – erant 3P Xxxx – erant 3P Xxxx – erant 3P Xxxx – erant Coniugazioni Indicative Passive Piuccheperfette Per quanto riguarda il piuccheperfetto passivo, si traduce con il supino e il verbo essere all’imperfetto(per il supino si prende la radice e la desinenza e uguale a quella degli aggettivi a 3 uscite, dipende poi stabilire se maschile, femminile o neutro): Paradigmi = 1S, 2S, Perfetto, Supino, Infinito Paradigmi = Laudo – as – avi – atum – are= lodare Laudat-us Eram Laudat-i Eramus Laudat-a Eras Laudat-ae Eratis Laudat-um Erat Laudat-a Erant Coniugazioni Indicative Attive Future Anteriori Paradigmi = 1S, 2S, Perfetto, Supino, Infinito IL futuro anteriore si forma con la radice del perfetto più come desinenze il verbo essere al tempo futuro Prima -are Seconda - ēre Terza - ĕre 1S Xxxx – ero 1S Xxxx – ero 1S Xxxx – ero 1S Xxxx – ero 2S Xxxx – eris 2S Xxxx – eris 2S Xxxx – eris 2S Xxxx – eris 3S Xxxx – erit 3S Xxxx – erit 3S Xxxx – erit 3S Xxxx – erit Quarta -ire 1P Xxxx – erimus 1P Xxxx – erimus 1P Xxxx – erimus 1P Xxxx – erimus 2P Xxxx – eritis 2P Xxxx – eritis 2P Xxxx – eritis 2P Xxxx – eritis 3P Xxxx – erunt 3P Xxxx – erunt 3P Xxxx – erunt 3P Xxxx – erunt Coniugazioni Indicative Passive Future Anteriori Per quanto riguarda il futuro anteriore passivo, si traduce con il supino e il verbo essere all’futuro(per il supino si prende la radice e la desinenza e uguale a quella degli aggettivi a 3 uscite, dipende poi stabilire se maschile, femminile o neutro): Paradigmi = 1S, 2S, Perfetto, Supino, Infinito Paradigmi = Laudo – as – avi – atum – are= lodare Laudat-us Ero Laudat-i Erimus Laudat-a Eris Laudat-ae Eritis Laudat-um Erit Laudat-a Erunt 4 Declinazione Maschile e femminile Particolarità Neutro Dec. 4 Declinazione Femminile e Maschile Singolare Plurale N - Xxx-us -us G - Xxx-us -uum D - Xxx-ui -ibus Ac - Xxx-um -us V - Xxx-us -us Ab - Xxx-u -ibus Dec. 4 Declinazione Neutro Singolare Plurale N - Xxx-u -ua G - Xxx-us -uum D - Xxx-u -ibus Ac - Xxx-u -ua V - Xxx-u -ua Ab - Xxx-u -ibus Particolarità della 4 declinazione.1 Alcuni sostantivi al dativo e ablativo plurale vanno in –ubus anziché in – ibus: 1. i nomi terminanti in –cus (a parte porticus): acus-us(ago); lacus-us(lacuna); arcus-us(arco) 2.I seguenti tre: artus-us(membro); partus-us(parto); tribus-us(tribù) 3.I seguenti invece prendono sia –ibus, che –ubus: portus-us(porto); venu-us Declinazione Particolarità della 4 declinazione.2 Il termine domus si declina come di seguente; cioe seguendo sia la 4 che la 2 decl.: Singolare Plurale N - Xxx-us -us G - Xxx-us(-i) -uum(-orum) D - Xxx-ui -ibus Ac - Xxx-um -us(-os) V - Xxx-us -us Ab - Xxx-u(-o) -ibus Nel complemento di stato a luogo si utilizza : domi Nel complemento di moto a luogo si utilizza : domum Nel complemento di moto da luogo si utilizza: domo Declinazione Coniugazioni Congiuntive Attive Presenti Paradigmi = 1S, 2S, Perfetto, Supino, Infinito IL congiuntivo si forma con la forma base Prima -are Seconda - ēre Terza - ĕre 1S Xxxx – em 1S Xxxx – eam 1S Xxxx – am 1S Xxxx – iam 2S Xxxx – es 2S Xxxx – eas 2S Xxxx – as 2S Xxxx – ias 3S Xxxx – et 3S Xxxx – eat 3S Xxxx – at 3S Xxxx – iat 1P Xxxx – emus 1P Xxxx – eamus 1P Xxxx – amus 1P Xxxx – iamus 2P Xxxx – etis 2P Xxxx – eatis 2P Xxxx – atis 2P Xxxx – iatis 3P Xxxx – ent 3P Xxxx – eant 3P Xxxx – ant 3P Xxxx – iant Quarta -ire Coniugazioni Congiuntive passive Presenti Paradigmi = 1S, 2S, Perfetto, Supino, Infinito IL congiuntivo si forma con la forma base Prima -are Seconda - ēre Terza - ĕre 1S Xxxx – er 1S Xxxx – ear 1S Xxxx – ar 1S Xxxx – iar 2S Xxxx – eris 2S Xxxx – earis 2S Xxxx – aris 2S Xxxx – iaris 3S Xxxx – etur 3S Xxxx – eatur 3S Xxxx – atur 3S Xxxx – iatur 1P Xxxx – emur 1P Xxxx – eamur 1P Xxxx – amur 2P Xxxx – emini 2P Xxxx – eamini 2P Xxxx – amini 2P Xxxx – iamini 3P Xxxx – entur 3P Xxxx – eantur 3P Xxxx – antur Quarta -ire 1P Xxxx – iamur 3P Xxxx – iantur Coniugazioni Congiuntive Attive Imperfette Paradigmi = 1S, 2S, Perfetto, Supino, Infinito IL congiuntivo si forma con l’infinito Prima -are Seconda - ēre Terza - ĕre 1S Xxxx – arem 1S Xxxx – erem 1S Xxxx – erem 1S Xxxx – irem 2S Xxxx – ares 2S Xxxx – eres 2S Xxxx – eres 2S Xxxx – ires 3S Xxxx – aret 3S Xxxx – eret 3S Xxxx – eret 3S Xxxx – iret Quarta -ire 1P Xxxx – aremus 1P Xxxx – eremus 1P Xxxx – eremus 1P Xxxx – iremus 2P Xxxx – aretis 2P Xxxx – eretis 2P Xxxx – eretis 2P Xxxx – iretis 3P Xxxx – arent 3P Xxxx – erent 3P Xxxx – erent 3P Xxxx – irent Coniugazioni Congiuntive Passive Imperfette Paradigmi = 1S, 2S, Perfetto, Supino, Infinito IL congiuntivo si forma con l’infinito Prima -are Seconda - ēre Terza - ĕre 1S Xxxx – arer 1S Xxxx – erer 1S Xxxx – erer 1S Xxxx – irer 2S Xxxx – areris 2S Xxxx – ereris 2S Xxxx – ereris 2S Xxxx – ireris 3S Xxxx – aretur 3S Xxxx – eretur 3S Xxxx – eretur 3S Xxxx – iretur Quarta -ire 1P Xxxx – aremur 1P Xxxx – eremur 1P Xxxx – eremur 1P Xxxx – iremur 2P Xxxx – aremini 2P Xxxx – eremini 2P Xxxx – eremini 2P Xxxx – iremini 3P Xxxx – arentur 3P Xxxx – erentur 3P Xxxx – erentur 3P Xxxx – irentur Coniugazioni Congiuntive Attive Perfette Paradigmi = 1S, 2S, Perfetto, Supino, Infinito IL congiuntivo perfetto attivo si forma con il perfetto Seconda - ēre Terza - ĕre 1S Xxxx – erim 1S Xxxx – erim 1S Xxxx – erim 1S Xxxx – erim 2S Xxxx – eris 2S Xxxx – eris 2S Xxxx – eris 2S Xxxx – eris 3S Xxxx – erit 3S Xxxx – erit 3S Xxxx – erit 3S Xxxx – erit 1P Xxxx – erimus 1P Xxxx – erimus 1P Xxxx – erimus 1P Xxxx – erimus 2P Xxxx – eritis 2P Xxxx – eritis 2P Xxxx – eritis 2P Xxxx – eritis 3P Xxxx – erint 3P Xxxx – erint 3P Xxxx – erint Prima -are 3P Xxxx – erint Quarta -ire Coniugazioni Congiuntive Passive perfette Per quanto riguarda il congiuntivo perfettto passivo di usa il supino + il congiuntivo presente di sum Paradigmi = 1S, 2S, Perfetto, Supino, Infinito Paradigmi = Laudo – as – avi – atum – are= lodare Laudat-us Sim Laudat-i Simus Laudat-a Sis Laudat-ae Sitis Laudat-um Si Laudat-a Sint Coniugazioni Congiuntive Attive Piuccheperfette Paradigmi = 1S, 2S, Perfetto, Supino, Infinito IL congiuntivo perfetto attivo si forma con il perfetto Prima -are Seconda - ēre Terza - ĕre 1S Xxxx – issem 1S Xxxx – issem 1S Xxxx – issem 1S Xxxx – issem 2S Xxxx – isses 2S Xxxx – isses 2S Xxxx – isses 2S Xxxx – isses 3S Xxxx – isset 3S Xxxx – isset 3S Xxxx – isset 3S Xxxx – isset Quarta -ire 1P Xxxx – issemus 1P Xxxx – issemus 1P Xxxx – issemus 1P Xxxx – issemus 2P Xxxx – issetis 2P Xxxx – issetis 2P Xxxx – issetis 2P Xxxx – issetis 3P Xxxx – issent 3P Xxxx – issent 3P Xxxx – issent 3P Xxxx – issent Coniugazioni Congiuntive Passive piuccheperfette Per quanto riguarda il congiuntivo piuccheperfettto passivo si usa il supino + il congiuntivo imperfetto di sum Paradigmi = 1S, 2S, Perfetto, Supino, Infinito Paradigmi = Laudo – as – avi – atum – are= lodare Laudat-us Essem Laudat-i Essemus Laudat-a Esses Laudat-ae Essetis Laudat-um Esset Laudat-a Essent Coniugazioni Participio Presente Paradigmi = 1S, 2S, Perfetto, Supino, Infinito Prima -are Seconda - ēre Terza - ĕre Quarta -ire 1S Xxxx – ans 1S Xxxx – ens 1S Xxxx – ens 1S Xxxx – iens 2S Xxxx – antis 2S Xxxx – entis 2S Xxxx – entis 2S Xxxx – ientis Coniugazioni Participio Perfetto Paradigmi = 1S, 2S, Perfetto, Supino, Infinito Xxxx-us –a -um Coniugazioni Participio Futuro Paradigmi = 1S, 2S, Perfetto, Supino, Infinito Xxxx-urus –ura -urum Perifrastica Attiva La perifrastica attiva è un costrutto Che si forma dal participio futuro + il verbo essere per indicare: - Intenzionalità - Imminenza - Predestinazione Il participio futuro indica l’azione Il verbo essere indica il tempo 5 Declinazione Particolarità Femminile e Maschile e Neutro Singolare Plurale N - Xxx-es -es G - Xxx-ei -erum D - Xxx-ei -ebus Ac - Xxx-em -es V - Xxx-es -es Ab - Xxx-e -ebus Particolarità della 5 Solo i sotantivi dies-ei e res-ei hanno l’intera coniugazione gli altri hanno solo i casi retti(Nom.,Acc.,Voc) E res+sost. assume diversi signifiati: - Res publica lo Stato - Res adversae le avversità - Res familiaris/patria il patrimonio - Res secundae le ciscostanze favorevoli - Res Frumentaria i viveri - Res Romanae la potenza di Roma - Res gestae le imprese - Res militaris l’arte militare - Res rustica l’agricoltura - Res novae le innovazioni Declinazione Proposizione Esistono Proposizioni Reggenti/Principali e Subordinate, alcune di queste ultime sono: - Volitive Completive - Dichiarative - Infinitive - Causale - Narrativa Circostanziali - Temporale - Finale - Consecutiva - Relativa Proposizioni Proposizione Relativa Frase introdotta dal pronome relativo: Qui, quae, quod(che, il quale) Proposizioni Proposizione Infinitiva Per indicare soggettiva e oggettiva(completiva) in latino si utilizza la proposizione infinitiva Si forma con l’infinito + l’ACC - Infinito presente - contemporaneità - Infinito Perfetto - anteriorità - Infinito Futuro - posteriorità Ed è ratta dai verbi impersonali quali: - Verba Sentiaendi -sentire(rallegrarsi,stupirsi,addolorarsi) - Verba dicaendi -dire(parlare) - Verba voluntatis -volere(comandare,costringere) - Verba Iudicandi -giudicare(credere, stimare) Coniugazioni infinite Paradigmi = 1S, 2S, Perfetto, Supino, Infinito Seconda - ēre Terza - ĕre Presente At. Xxxx – are Xxxx – ere Xxxx – ere Xxxx – ire Presente Pa. Xxxx – ari Xxxx – eri Xxxx – i Xxxx – iri Perfetto At. Perf – isse Perf – isse Perf – isse Perf – isse Perfetto Pa. Xxxxum –am –um Xxxxum –am –um Xxxxum –am –um Xxxxum –am –um -os –as –a} Esse -os –as –a} Esse -os –as –a} Esse Prima -are -os –as –a} Esse Futuro At. Quarta -ire Xxxxurum –am –um Xxxxurum –am –um Xxxxurum –am –um Xxxxurum –am –um -os –as –a} Esse -os –as –a} Esse -os –as –a} Esse -os –as –a} Esse Xxxxum –am –um Xxxxum –am –um Xxxxum –am –um -os –as –a} Iri -os –as –a} Iri -os –as –a} Iri Xxxxum –am –um Futuro Pa. -os –as –a} Iri Aggettivi Gradi dell’aggettivo - Comparativo di maggioranza + 2° termine Comparativo di minoranza Comparativo di uguaglianza Superlativo Superlativo assoluto Superlativo relativo Gradi Dell’ Aggettivo Aggettivi Comparativo Il comparativo di maggioranza si traduce in latino con la radice del genitivo singolare + il suffisso –ior(se M o F) o –ius(se N) Singolare Plurale N Xxx-ior/ius ior-es/a G Xxxior-is ior-um D Xxxior-i ior-ibus Ac Xxx-ior-em/ius ior-es/a V Xxx-ior/ius ior-es/a Ab Xxxior-e ior-ibus Congiuntivo esortativo Si usa per esprimere una esortazione, un ordine o un divieto Si costruisce con il congiuntivo presente o altro tempo, con il negativo usare “ne” Proposizioni Proposizione Narrativa Cum assume + signifcati, ma in particolare è utilizzato per la preposizione narrativa, che ha valore causale e temporale. Si forma con il cum + il congiuntivo, in paricolare modo secondo lo schema riportato qui sotto secondo il tempo della reggente e quello della frase Contemporaneità Anteriorità Tempo Principale Congiuntivo Presente Congiuntivo Perfetto Tempo Storico Congiuntivo Imperfetto Congiuntivo Piuccheperfetto Proposizioni Proposizione Consecutiva La proposizione consecutiva indica la conseguenza o l’efffetto della reggente e si forma con ut/ut non + il congiuntivo - Se il tempo nella reggente è principale si usa il presente Se il tempo nella reggente è storico si usa il perfetto o l’imperfetto Proposizioni Proposizione finale La proposizione finale indica il fine della reggente e si forma con ut + il congiuntivo - Se il tempo nella reggente è principale si usa il presente - Se il tempo nella reggente è storico si usa l’imperfetto Per la negazione si utilizzala particella “ne” Proposizioni Proposizioni volitive Indica la volontà il desiderio della reggente si forma con la particella ut o negativa ne + il congiuntivo - Se il tempo nella reggente è principale si usa il presente Se il tempo nella reggente è storico si usa l’imperfetto Proposizioni Proposizione Temporale La proposizione temporale si forma con: Dum, cum e postquam + l’indicativo. Dum = Mentre e vuole sempre il presente indicativo Cum = quando Postquam= dopo di che… Contemporaneità Posteriorità Proposizioni Proposizione causale Ilndica la causa della reggente può essere: - preceduta da “Quia Quod e quoniam” + l’indicativo - Cum(poichè) + il congiuntivo Proposizioni Proposizione Dichiarativa Esprime una costatazione della reggente e si forma con: Ut / ut non + il congiuntivo e dipendono da verbi di: - Accadimento: “avviene che” “accidit ut” - Che esprimono un risultato: “faccio in modo che” “facio ut” - Espressioni impersonali: formate da un sostantivo o aggettivo + sum “è costume che” “mos est ut” Funzioni Particolari - Ut - Cum Funzioni Ut Ut può avere funzione di: - Avverbio comparativo : Come (si accompagna ogni tanto con sic o ita ) - Coniugazione Subordinata: - Finale: affinche - Volitiva: che - Consecutiva: che - Dichiarativa: che Funzioni Cum Cum può avere vari significati: - Preposizione + ablativo - di modo - di compagnia - Proposizione + Indicativo : quando(temporale) - Proposizione + Congiuntivo : volitiva con valore causale temporale : - Essendo giunto - Dopo che giunse - Poiché era giunto Verbi - Eccezioni - Peto – Quaero Iubeo – Impero Eccez. Iubeo - Impero Significano entrambi “ordinare” ma si utilizzano diversamente: - Iubeo, es, iussi, iussum, ēre = Si forma seguita da una subordinata infinitiva - Impero, as, avi, atum, are = Si forma seguita da una volitiva Eccez. Peto - Quaero - Significano chiedere, ma non solo eccoli: - -Peto, is,ivi, itum, ĕre = si forma con: Peto + cosa chiesta(acc) + a/ab + persona a cui si chiede(abl). Significa: chiedere per ottenere, aspirare, assalire, dirigersi, cercare. - - Quaero, is , quaesivi, quasitum, ĕre = si forma con : quaero + cosa chiesta(acc) + e/ex +persona a cui si chiede(abl). significa: Chiedere per sapere, cercare, richiedere, aspirare, procurare Aggettivi Gradi Dell’ Aggettivo 2° termine del comparativo di magg. Una volta trasformato il primo termine si può aggiungere la particella “quam” e si utilizza il 2° termine al caso del 1° termine, oppure va in ablativo(solo se il 1° termine è all’ Acc o Nom). Si può poi aggiungere al primo termine “magis” e si utilizzano entrambi i termini al grado positivo, altrimenti senza magis entrambi i membri sono al comparativo, allo stesso caso e solo con la particella interposta “quam” Aggettivi Gradi Dell’ Aggettivo Comparativo di minoranza Per il comparativo di minoranza si utilizzano i due termini al grado positivo, il primo preceduto da: minus(meno); il secondo preceduto da: quam(che/di) Aggettivi Gradi Dell’ Aggettivo Comparativo di uguaglianza Per il comparativo di uguaglianza si utilizzano i due termini al grado positivo, il primo preceduto da: tam(tanto)/ ita(così)/ aeque(ugualmente); il secondo preceduto da: quam(quanto)/ ut(come)/ ac/atque(che) Gradi Dell’ Aggettivo Aggettivi Superlativo Il superlativo si traduce in latino con la radice del genitivo singolare + il suffisso –issimus/a/um Singolare Plurale N Xxx–issimus/a/um Xxx–issimi/ae/a G Xxx–issimi/ae/i Xxx–issimorum/arum/orum D Xxx–issimo/ae/o Xxx–issimis/is/is Ac Xxx–issimum/am/um Xxx–issimos/as/a V Xxx–issime/a/um Xxx–issimi/ae/a Ab Xxx–issimo/a/um Xxx–issimis/is/is Aggettivi Gradi Dell’ Aggettivo Superlativo - Assoluto Il superlativo assoluto non ha bisogno di paragoni e si traduce in latino con il grado superlativo Aggettivi Gradi Dell’ Aggettivo Superlativo relativo Il superlativo relativo non ha bisogno di paragoni e si traduce in latino con il grado superlativo + il Gen. o e/ex + Abl o inter +Acc IL tutto è stato offerto da Greco Edition© Tutti i diritti riservati…