settember 2012 | accents nr. 3
nr. 3
settember 2012
annada 3
radio | televisiun | multimedia | www.rtr.ch
Editorial
En il schurnalissem vali anc adina: pli attractiv il
cuntegn, pli ferma la resonanza. Questa sfida resta: acquistar cun mintga istorgia in public. In element nov ha mess in
zic a chantun questa devisa: la
derasaziun
dals
products
schurnalistics.
Pli baud era radio radio, televisiun televisiun e la gasetta era
gasetta. Oz fusiunescha la rait
quests vecturs. En la rait sa
cruschan maletg, tun e bustab.
E la rait dat al consument la libertad da recepir quests products cura e co ch'el vul.
Quest svilup tecnic influenze-
Durant 50 onns ha la Televisiun Rumantscha documentà cultura ed usits en il Grischun. Ina squadra da la
scha la moda e maniera da cre-
televisiun filmescha ina processiun per l'emissiun «Direct da Trun” dals 10 da settember 1989.
ar cuntegns. Era ston ils responsabels dal program sa
fatschentar cun la dumonda
co programmar, co plazzar e
nua plazzar. La tendenza è
clera gia oz: ils vecturs tradiziunals perdan public, la rait
gudogna massivamain.
Tge munta quai per RTR? Nus
essan ans occupads intensiva-
RTR – dapli che mo
ina chasa da medias
Radiotelevisiun Svizra Rumantscha: 70 onns radio - 50 onns televisiun
main da quests svilups e vulain elavurar da nov nossa
strategia per la rait, per multi-
L'onn che vegn, il 2013, pudain nus ans regurdar da
Pledadra u plidadra?
media. Concret stuain nus
dus eveniments impurtants per la Svizra rumantscha:
Gia en quest’emprima emissiun
zar dapli cuntegns en la rait.
70 onns Radio Rumantsch e 50 onns Televisiun Ru-
Citat ord la brev dals 13 da fevrer
Quest'acziun na po betg capi-
mantscha.
1963 da Wysel Gyr a Tista Murk:
avair in plan d’acziun per plaz-
tar d’in di a l’auter. Noss public
avevi dà differenzas linguisticas.
«Ich möchte Sie höflich bitten, den
Text genau durchzulesen und all-
tradiziunal sto esser preparà
per quest pass. Mo far stuain
(mt) 1943 ha Adolf Ribi, il redactur
televisiun da la Svizra tudestga,
fällige Fehler raschmöglichst direkt
nus el. Per mantegnair quai
dal radio da Turitg, introducì emis-
numnadamain il «Balcun tort»,
unserer Abteilung Graphik zu mel-
che nus avain e per garantir a
siuns da radio rumantschas regula-
cumpilà da Tista Murk. Luisa Famos
den. Fräulein Famos ist der Mei-
la Svizra rumantscha pro-
ras. Quellas vegnivan emessas l’em-
è stada l’annunziadra, Duri Capaul e
nung, dass man Pledadra schreibe
grams audiovisuals.
prim venderdi dal mais. Ils 17 da fa-
Clà Biert han legì ils texts. Las emis-
und nicht, wie Sie es uns angegeben
vrer 1963 è l’emprima contribuziun
siuns vegnivan realisadas en la re-
haben und wie wir es im Programm-
en linguatg rumantsch vegnida
dacziun «Heimat», che Wysel Gyr
heft publizierten Plidadra.»
emessa a las 16.15 sin il chanal da la
manava.
Mariano Tschuor
Cuntinuaziun pagina 2!
2
settember 2012 | accents nr. 3
Radiotelevisiun Svizra Rumantscha:
70 onns radio - 50 onns televisiun
era dapi 2010 il num: Radiotelevi-
publicas, dentant via correspun-
siun Svizra Rumantscha (e betg Ra-
denza.
dio e Televisiun rumantscha). Crite-
Ils onns 80 e 90 èn spezialmain duas
Resun negativ en la pressa
Perquai na fai betg surstar, sch’ex-
ris schurnalistics e betg linguistics
emissiuns stadas sut la marella pu-
Strusch vargada questa emissiun
ponents dal moviment rumantsch
decidan ils temas, cuntegns e las
blica: l’emissiun da televisiun Mu-
ils 17 da favrer, scriva ina persuna
stevan a l’entschatta a la testa per
furmas.
schkito ed era tschertas emissiuns
che signa cun M.R.-S. en il Fögl La-
diriger las emissiuns rumantschas.
din dals 22 da favrer 1963: «Il titel
E tant sco tut las persunas da la
Resuns dal public
dio. Suenter l’onn 2000 èn ils resuns
da l’emischiun tunaiva: "25 Jahre
«nomenclatura rumantscha» eran
Dal temp dal Fögl Ladin, da la Casa
publics sa reducids marcantamain.
Rätoromanisch als 4. Landesspra-
engaschadas activamain en las
Paterna/La Punt, da la Gasetta Ro-
En La Quotidiana ha il «Murgnac»
che". Nu s’avess que stuvieu ir cul
emissiuns sco auturs, commenta-
montscha ed era da la Pagina da
da pia memoria furà sut il pretext da
microfon e la camera in tuot nossas
turs e pledaders.
Surmeir (ch’exista anc adina) devi
l’ironia da temp en temp, senza den-
da la Scuntrada, in’emissiun da ra-
regularmain correspundenzas, fa-
tant entrar substanzialmain en ma-
schond da savair lur parairi. Igl era
teria.
idioms rumauntschs? Scha vais
La midada vers il schurnalissem per rumantsch
musso üna baselgia catolica, ün pa-
A partir da 1984, cun introducir
Crititgads vegnivan ils temas, las
RTR – da Mustér a Müstair
der e cruschs vi da las vias, nu ves-
l’emissiun d’accumpagnament «Al-
scheltas dals partenaris d’intervis-
Ins po pia constatar: la populaziun
sas eir chatto üna bella baselgia re-
legra», pon ins constatar ina tscher-
ta, la dominanza regiunala ed idio-
rumantscha ha adina prendì art e
furmada? Ils Rumauntschs nu sun
ta midada: il linguatg è il vehichel
matica (tut tenor vista: ina giada
part dals svilups da RTR, ha – e quai
nempe be catolics. 25 ans quarta
per in cuntegn schurnalistic, betg il
Engiadina, l’autra la Surselva, main
è l’essenzial – tadlà e guardà stedia-
lingua ais passo, e la televisiun ho
cuntegn sez. Era la televisiun sa
il Grischun Central), la mancanza
main e cun viv interess ils programs
manchanto
fer
mida: las emissiuns «Direct da...»,
d’objectivitad schurnalistica. In-
rumantschs ed ha renconuschì la
ün’emischiun adequata, que am di-
ils divers gieus, lura sa chapescha
summa: il Radio Rumantsch e la Te-
prestaziun dad RTR, tant sin la pa-
splescha zuond.»
l’emissiun «Muschkito», pli tard ils
levisiun Rumantscha stevan, sco
lanca linguistica sco era schurnali-
vals e piglier our il tipic, glieud, chesas, usanzas e provas da tuot ils
l’occasiun
da
resuns magari critics, gea salads.
divers films documentars, han
quai ch’ins di oz, en il focus da la pu-
stica. Spezialmain la rolla che RTR
Tge dat en egl guardond
enavos?
avert portas a novs formats ed ad
blicitad. Quai gieva fin tar las plaz-
ha gì – ed ha anc adina – per avischi-
in'avischinaziun schurnalistica a
zas. Pladiva il radio ina persuna sco
nar ils idioms e per promover la cha-
Las dumondas, las preoccupaziuns
temas e cuntegns. Oz sa definescha
redactura u redactur ord la «falla-
pientscha da quels ed uss era quella
e las occupaziuns èn restadas da-
RTR sco la chasa da medias per la
da» regiun u confessiun, pudeva
dal rumantsch grischun, survegn
vent da l’entschatta fin al di dad oz
Svizra rumantscha e porta perquai
quai dar reprimandas: betg adina
notas excellentas. Da vart schurna-
pli u main las medemas: temp
listica vegn appreziada primarmain
d’emissiun e meds finanzials, recru-
l’infurmaziun locala e regiunala. E
tar e scolar persunal, qualitad e
betg d’emblidar: la rolla da RTR sco
cumpetenza
promotura
linguistica,
repre-
da
la
cultura
ru-
schentanza commensurada dals di-
mantscha. Ins patratgia be als en-
vers idioms, schelta dals temas per
gaschis per il chant rumantsch. Ins
las emissiuns, diversitad da las opi-
pudess pia bunamain pretender che
niuns. Dumondas che han fatschen-
RTR ha – ensemen cun autras orga-
tà tant ils responsabels per ils pro-
nisaziuns ed interpresas – creà ina
grams en il Grischun, mo era a Tu-
schientscha per la Svizra ru-
ritg ed a Berna, sco era il public da
mantscha.
las emissiuns.
In onn da giubileum
En servetsch da lingua e
cultura
50 onns emissiuns da televisiun:
Gnanc dubi: Las emissiuns ru-
RTR 2013. Quai vegn fatg en empri-
mantschas da radio e televisiun èn
ma lingia en ils programs da radio e
vegnidas realisadas a sias uras fer-
televisiun e sin la pagina d’internet,
mamain tenor l’aspect linguistic.
dentant era cun arranschaments
Promover il rumantsch, derasar
spezials. Per accentuar l’impurtan-
quel, dar vusch e fatscha a quel, «vi-
za da RTR per nossa societad sco
sibilisar» el: quai era la legitimaziun
in’interpresa dal servetsch public,
primara. Gea, i deva schizunt in
in’interpresa autonoma che stat
temp, nua ch’il Radio Rumantsch
cumplainamain en servetsch da ses
quest giubileum commemorescha
aveva da derasar «neologissems» e
L'emprim studio da la Televisiun Rumantscha a Cuira è vegnì avert l'onn
public, da la populaziun rumantscha
regiuvinar uschia il rumantsch.
1988.
en ed ordaifer la Svizra.
3
settember 2012 | accents nr. 3
«Jau poss far la pli bella lavur tar RTR!»
Ed ussa èsi a fin, Antonia Desax na po betg pli far
questa pli bella lavur. Ella è numnadamain ida en
pensiun la fin da zercladur 2012.
(dw) Avant 13 onns, l’entschatta da
tut spezials. Ella aveva adina temp,
zercladur 1999, ha Antonia Desax
era fitg curtaschaivla e servetschai-
cumenzà a lavurar en l’administra-
vla. E surtut, ella n’era mai stressa-
ziun da persunal tar Radiotelevi-
da ed era adina da buna luna. Gnanc
siun Svizra Rumantscha. Da lez
cura che la SRG SSR ha mintgamai
temp era RTR ina «pitschna fami-
introducì novs sistems electronics,
glia» ed ussa essan nus ina «gronda
na mussava ella sintoms da betg
fabrica», uschia tuna il svilup dad
avair sut controlla il computer, en
RTR cun ils pleds d’Antonia Desax.
tutta cas betg vers anora. Propi be
Ed il bel vi da quai, respectiv vi da la
mintgatant udiv jau in planscher
lavur d’Antonia Desax era che min-
modest, cura ch’ella stueva testar
tga dossier da la nova collavuratura
ils novs sistems electronics avant
e dal nov collavuratur è passà tras
che quels pudevan vegnir duvrads
ils mauns dad ella. Ella endatava tut
per far las lavurs administrativas.
las mutaziuns da persunal en il si-
Tgi sa, sch’ella avess ditg era en
biro era numnadamain allergica en-
tava ella era dals onns d’uffanza e
stem electronic. Cura ch’ella è en-
quests muments ch’ella possia far la
vers parfums ed ha «scumandà» ad
da la vita a Pigniu.
trada il 1999, aveva la «famiglia
pli bella lavur tar RTR?
Antonia Desax da sa parfumar.
Jau hai pudì lavurar fitg stretg en-
cun 115 collavuraturas e collavura-
Lefzagl e parfum
ils ultims 8 onns. Che Antonia De-
turs, oz lavuran en la «fabrica» ra-
Sper las caracteristicas umanas
Pigniu, chavals e
spassegiadas
dund 170 persunas. Quantas entra-
metteva Antonia Desax gronda pai-
Mintgamai l’entschatta da l’emna
RTR m’accorschev jau mintga di,
das ed extradas ch’Antonia Desax
sa sin ina bella cumparsa. Senza lef-
aveva Antonia Desax grond gust da
quai n’era betg mo pleds senza cun-
ha registrà ils 13 onns tar RTR na sa
zagl, vestgadira en fermas colurs ed
raquintar da sias aventuras da la fin
tegn. Jau engraziel cordialmain per
lascha betg pli eruir, i vegn ad esser
ina bella frisura n’è Antonia Desax
d’emna, da las differentas spasse-
la lavur fatga per RTR e giavisch
stà in bel dumber!
mai vegnida en biro. E mintgamai,
giadas ch’ella aveva fatg ensemen
ch’Antonia Desax chattia en ses
Ils chavals - ils animals che stattan fitg a cor ad Antonia Desax.
semen cun Antonia Desax durant
RTR» ina grondezza survesaivla
sax ha pudì far la pli bella lavur tar
cura ch’ella era suletta en biro, alu-
cun ses ami, da ses giat Gneffi u da
temp da pensiunada in’occupaziun
Adina tut sut controlla
ra giudeva ella da pudair metter si il
chavals - in animal che stat fitg a cor
anc bler pli bella che lavurar tar
Antonia Desax aveva tratgs umans
parfum. Sia anteriura collega da
ad Antonia Desax. E savens raquin-
RTR! Tut il bun ed a bun ans vesair.
Entradas da collavuraturAs novAs
Rica Arpagaus (*1993)
stic. Ella è creschida si a Vuorz, ha
Surrein, Laax ed ha fatg differen-
dissadi mercantil. El ha lavurà
fa dal fanadur fin il de-
fatg la scola mercantila a Glion e
tas substituziuns en il Grischun. Il
trais onns a Turitg en l’admini-
cember 2012 in prati-
suenter la maturitad professiuna-
mars 2012 ha ella fatg in praticum
straziun da Coop, in enviern sco
cum da 6 mais tar bat-
la. L’ultim onn ha ella lavurà tar
tar la Lia Rumantscha en la parti-
emploià da bar tar las pendicula-
taporta. Ella vegn da
Würth Logistics a Cuira.
ziun da linguistica applitgada.
ras da Breil-Vuorz-Andiast, quat-
Laax ed ha finì la stad 2012 la ma-
ter onns tar la ARO Office Services
tura bilingua a la scola chantunala
Corina Schmed (*1982)
Ursin
Lechmann
a Turitg sco spezialist per dumon-
a Cuira.
cumplettescha a partir
(*1984) cumenza l’en-
das fiduziarias e dapi il mars 2012
dal settember la squa-
tschatta d’october sco
tar las pendicularas da Breil-
dra da newsdesk. Ella
redactur da sport e
Vuorz-Andiast sco manader da
l’administraziun.
Anna Durschei (*1992)
ha
l’en-
deriva da Trun ed ha
d’actualitads. El è cre-
tschatta d’avust il pra-
cumenzà
fatg il seminari da magistras a Cu-
schì si a Trun, ha fatg 1 onn la sco-
Cordial bainvegni e blera satisfac-
ticum/stage schurnali-
ira. Ella ha dà scola a Sumvitg,
la chantunala a Cuira e l’empren-
ziun en la nova plazza.
4
settember 2012 | accents nr. 3
Emprender co far
(uoc) RTR porscha bleras plazzas ed
interessantas
pussaivladads
Interessà per la tecnica e la producziun da video?
schan ed elavuran ord il material
Experientschas en il sectur da filmar e tagliar video?
da
filmà contribuziuns finidas per tele-
Bun dun receptiv, creativ ed ina buna egliada?
furmaziun en ils differents secturs
visiun e multimedia. Davos las cu-
Interess per istorgias ed actualitad ord il mintgadi?
schurnalistics e tecnics per far me-
lissas segireschan questas persu-
Conuschientscha d’in idiom rumantsch e pli vegl che 20 onns?
dias.
nas che las emissiuns giajan sur ils
Schurnalistas e schurnalists lavu-
emetturs e ch’arranschaments or-
ran en il sectur da radio, televisiun e
ganisads da RTR er en las regiuns
multimedia.
funcziunian perfetgamain.
Ellas
retschertgan,
scrivan concepts per emissiuns, fan
A persunas interessadas per que-
intervistas en chasa RTR ed ordai-
stas professiuns da medias porscha
fer, modereschan e communitge-
RTR lavuratoris per emprender a
schan cun audituras ed auditurs da-
conuscher meglier la lavur e las par-
vant il microfon, sur il visur ed en
tiziuns en chasa RTR:
l’internet.
Gist per questas persunas porscha
Radiotelevisiun Svizra Rumantscha il
lavuratori
FILMAR E TAGLIAR
data
sonda, ils 17 da november 2012, 08.30 - 18.00
lavuratori FILMAR E TAGLIAR,
lieu
Chasa RTR, Via da Masans 2, Cuira
da tecnicists spezialisads. Tecni-
sonda, ils 17 da november
participantAs max. 8
cists da tun registreschan pled e
2012, 08.30 - 18.00
program
introducziun «tge è producziun da video?»
Tut quai è be pussaivel cun sustegn
musica, elavuran ils pli differents
•
lavuratori FAR MEDIAS,
curta basa teoretica «filmar e tagliar video»
tuns a contribuziuns u producziuns
•
sonda, ils 24 da november
lavur pratica «producziun d’in film curt»
finalas. Tecnicistas da video filme-
2012, 08.30 - 18.00
Vus pudais trametter l’annunzia cun in curt curs da
vita enfin ils 31-10-2012 ad uorschla.campell@rtr.
ch (post da scolaziun e furmaziun RTR).
RTR ha fatg visita a Riom tar Origen
(dw) Sin il program è stada la pre-
Babilon, hai dà ina visita als diffe-
dal chastè. Il proxim lieu è stà il kino
la famiglia dal retg da Babilon saja
schentaziun da Belschazzar, amez
rents lieus da producziun da Ori-
en il clavà Sontga Crusch. Là avain
vegnida sin visita a Riom per dar il
la vischnanca da Riom. Avant ch’ils
gen. Nus essan ans entupads al cha-
nus guardà las narradads dal retg
bainvegni e far festa cun ses sub-
30 collavuraturs e collavuraturas
stè da Riom. Là ha Giovanni Netzer,
Nebukadnezzar. Alura ans ha Gio-
dits. Ma i vegn tut auter – Belschaz-
da RTR hajan pudì entrar en il pa-
l’intendant da Origen, raquintà da
vanni Netzer introducì en il teater e
zar mora anc quella saira. La saira-
last da Belschazzar, l’ultim retg da
l’istorgia da Origen e mussà l’intern
saut Belschazzar – el ha declerà che
da è stàda gartegiada.
5
settember 2012 | accents nr. 3
Activ en il Grischun ed a Berna
Per la pensiun da Niculin Bezzola
Niculin Bezzola va en pensiun. Tgi che vesa el po
strusch s’imaginar quai: L’um sportiv cun postura
lingiera e sia buna colur dattan ad el l’expressiun d’in
giuvenot. Mo davairas: Niculin Bezzola banduna ses
post a Berna.
(mt) L’entschatta da schaner 1984 è
tur Chasper Stupan, Niculin Bezzo-
Niculin Bezzola, naschì ils 18
la sco manader dal program dal Ra-
d’avust 1949 e vischin da Zernez,
dio Rumantsch. El succeda Men
entrà tar il Radio Rumantsch. Cle-
Steiner e cumenza quest’activitad
mens Pally, manader dal post, An-
l’entschatta da 1995. Sco manader
dreas Blum, directur da Radio DRS e
dal program ha el ina funcziun da
Walter Kaufmann, il schef da persu-
cader ed appartegna a la direcziun
nal, avevan suttascrit il contract
da RTR. Quest post pretenda bler
per il nov «Programmmacher» dal
dal mandatari. Ina post da punt
Radio Rumantsch. Quai era ils onns
tranter collavuraturs e direcziun.
da svilup dal Radio Rumantsch. Bu-
L’avrigl 1999 banduna Niculin Bez-
namain mintg’onn devi in augment
zola quest post.
dal temp d’emissiun.
Incumbensas spezialas
per la SSR
Da magister al
schurnalist
Quels onns là sviluppa la SSR ina
Niculin a absolvì las scolas funda-
gronda activitad da program surre-
mentalas a Samedan ed il seminari
giunala: Dapli collavuraziun tranter
a Cuira. El ha dà scola a S-chanf ed a
las quatter regiuns cun projects da
Bever, fatg dus onns in studi da psi-
program communabels. En la direc-
cologia e pedagogia a Turitg ed è en-
ziun generala a Berna surpiglia Ni-
Dus munds da la lavur schurnalistica: L'entschatta dals onns 90 en ina
trà 1984 en RR sco collavuratur da
culin projects sco autur e coordina-
emissiun da radio direct da Lon ed il december 2011 suenter l'elecziun
program per l’infurmaziun, sport,
tur. Ina da sias incumbensas princi-
dad Alain Berset sco cusseglier federal.
Allegra e Buna Luna. Nossa emis-
palas
siun
è
L’expo
2002
a
Biel,
l’Artg,
Neuchàtel, Yverdon e Murten. La
Rumantschs ordaifer il Grischun.
al discurs, l’emissiun furmada, la
in’emissiun da la sonda, dividida en
SSR è omnipreschenta cun in’offer-
L’auter temp lavura el enavant per
reportascha.
Artg musical ed Artg direct. Niculin
ta publicista enorma. Lavur che pla-
la direcziun generala a Berna en
carstgauns ha el tschentà dumon-
ed jau, nus responsavan l’Artg di-
scha grondius a Niculin: ils contacts
projects interregiunals da radio. In
das, ha supplitgà d’explitgar e de-
rect. Nus faschevan discussiuns, re-
cun represchentants da las quatter
da ses davos projects è «Die Ande-
clerar. El ha fatg quai a moda cor-
portaschas live e da manifesta-
regiuns e cun ils responsabels da
ren – Les autres – Gli altri – Ils au-
diala e gentila cun l’interess dal
ziuns, en ed ordaifer il Grischun. Ed
l’expo, garantir il program da radio,
ters», reportaschas da schurnalists
schurnalist. En chasa federala ha el
eran uschia cuntinuadamain en
disponer ils meds da lavur, realisar
ord mintgamai in’autra regiun lin-
creà ina rait da confidenza tar ils
contact cun la glieud en lur plazs da
emissiuns per RR.
guistica da la Svizra.
magistrats federals, tar il parla-
communabla
era
A
nundumbraivels
ment, e betg d’emblidar tar l’admi-
lavur, da recreaziun, en posts publics sco salas communalas, ustarias,
Il correspundent a Berna
2003 surpiglia Niculin Bezzola la
Renconuschientscha per
sia lavur
nistraziun federala, ina da las fun-
plazzas communalas: radio live, radio viv, radio realisà en in da ses pli
plazza da correspundent a temp
29 onns ha Niculin Bezzola lavurà
ed info. Nus engrazian a Niculin per
bels formats!
parzial da RTR en la Bassa cun sedia
per la SRG SSR, per il public ru-
sia buna lavur e per ses engaschi.
taunas las pli impurtantas per news
a Berna. El rapporta da la chasa fe-
mantsch, tudestg, franzos e talian,
Al giuvenot sportiv da 63 onns gia-
Manader da program
derala, tgira ils contacts cun las Ru-
ha realisà nundumbraivlas emis-
vischain nus mo il meglier per ses
L’october 1994 elegia la suprastan-
mantschas ed ils Rumantschs en la
siuns da radio en tut ils formats, da
avegnir.
za da la CRR, sin proposta dal direc-
Bassa e concepescha emissiuns cun
la novitad curta, tar l’intervista, fin
6
settember 2012 | accents nr. 3
«Ina per tuttas - tuttas per ina
Il ressort communicaziun e marketing
«Taidlas bler, vesas cler»,
quai n’è betg be il slogan
nov da RTR, mabain er ina
maxima dal ressort
communicaziun e marketing (C&M).
(eb) Communicaziun entschaiva
cun tadlar. Cun avair las ureglias
avertas per ils basegns, per ils giavischs, las objecziuns dal public,
dals partenaris interns ed externs,
da medias e publicitad. Tadlar è ina
premissa per il dialog. Mantegnair il
dialog, tgirar e resguardar quel cun
las differentas gruppas en mira,
nossas gruppas da dialog, è in’in-
La squadra da C&M (da seniester): Gabriela Desax, Esther Bigliel, Tamara Deflorin, Marina Morgenthaler.
cumbensa centrala da C&M. Ed er
uschè central èsi da vegnir vis. Dar
en egl cun la purschida, cun l’offer-
La promoziun dal program
C&M sa drizzan tenor ils accents dal
Da princip accumpogna C&M il pro-
ta, cun il niz per il singul e per la cu-
La promoziun dal program è l’in-
program. C&M vul esser il partenari
gram che pretenda e porscha pus-
minanza.
cumbensa principala per C&M. La
cumpetent per la redacziun e suste-
saivladads da communicaziun e
basa per las activitads da C&M fur-
gnair e persvader ella cun ina pro-
marketing. Per far quai adequat e
ma il program sez. Quai è in dals
moziun efficazia. Tut quai per cun-
cun l’effect vulì, è ina stretga coor-
princips. In ulteriur: ils accents da
tanscher il public avisà.
dinaziun e collavuraziun cun la re-
Organisaziun, incumbensas,
finamiras
Cun l’entschatta da quest onn è il
dacziun decisiva. Il referent da pro-
ressort C&M sa furmà da nov. Ina
gram RTR, Bernard Bearth, è il liom
consequenza
dal program tar C&M. Cun el vegnan
organisatorica
en
connex cun il nov program dal Ra-
Il ressort C&M
dio Rumantsch. Il ressort C&M sut-
incumbensas definidas e concepts e
bilantschas discutadas.
tastat da nov a la partiziun gestiun
Plazzas:
commerziala e cumpiglia ils sec-
300 pertschient da plazzas
La cuminanza pitschna – ina
schanza
dias, promoziun da programs ed
Squadra:
Dasper ils instruments classics sco
events, sponsoring e partenadis da
Tamara Deflorin
la lavur da pressa, la crosspromo in-
medias.
Referendaria per la promoziun, concepziun e realisaziun d’events sco
terna (trailers, spots, online, news-
La finamira è da rinforzar il liom ed
era per la lavur da medias en la promoziun da program.
letter, social-media), la publicaziun
il contact direct tar il public e tar las
Gabriela Desax
da programs ed auter dapli, vegnan
gruppas da dialog, da cuntanscher
Redactura da texts e da documentaziun.
er inserats, placats, flyers e concur-
nov public e da promover l’identifi-
Marina Morgenthaler
renzas cumbinads: punctual, inten-
caziun, la reputaziun e l’image da
Referendaria per sponsoring e partenariats da medias, controlling,
ziunà e dosà. Tant sco pussaivel
RTR. Sin il sectur da sponsoring e
material d’infrastructura e give-aways.
cultivescha C&M ils contacts directs
partenadis da medias segirescha
Esther Bigliel
ordaifer il program cun arranscha-
C&M la commerzialisaziun dal pro-
Manadra da la squadra C&M e responsabla per la communicaziun d’in-
ments e cun elements d’interac-
gram resguardond l’andament cor-
terpresa, per las strategias ed il svilup commerzial dals products.
ziun. Quests contacts directs èn in
turs: communicaziun cun las me-
rect tenor las directivas en vigur.
dals ferms instruments persistents.
7
settember 2012 | accents nr. 3
a - tut per tuts»
cuminanza pitschna. Quai furma
Commerzialisar tscherts
programs
lioms.
La Publisuisse commerzialisescha
Nossa schanza: il barat direct en ina
ils programs da l’entira SRG SSR.
Buns princips – tenor cler
plan
Per il sponsoring da radio è ella per
Dentant senza plan na va nagut. Il
termediatur, oravant tut sin il sec-
mix da las mesiras e dals instru-
tur naziunal e per projects gronds
ments variescha tut tenor concept.
(gieus olimpics euv.) En stretga col-
Cun in solver da surpraisa baud la damaun han collavuraturas e collavu-
Quai che resta constant, èn ils prin-
lavuraziun cun la Publisuisse e la
raturs gratulà a Mariano Tschuor per ses giubileum da fatschenta.
cips:
communicaziun
RTR in impurtant partenari ed in-
integrada
redacziun coordinescha C&M las of-
(consistent e coordinà en furma,
fertas, l’acquisiziun e la realisaziun
cuntegn e temp) e crossmedial, ade-
dal sponsoring en ils programs. Da-
quat a las gruppas da dialog ed a lur
sper ha C&M er in egl avert per las
disas, adequat als programs ed a la
pussaivladads regiunalas en quest
chasa RTR, confurm al CI/CD. E cun-
sectur.
quai ch’ils daners èn adina limitads,
Alert, entusiastic ed
eloquent tut en ina
Mariano Tschuor è 30 onns tar la SSR
Communicaziun
d’interpresa
Mariano è vegnì tar il Radio Ru-
m’aveva Mariano dumandà gia al
Sco terza part da sia lavur sustegna
mantsch, cur ch’jau era gia là! Ma-
cumanzament da sia carriera. «Far
Partenadis da medias e
sponsoring
C&M il directur e la direcziun en la
riano è vegnì elegì sco giuven re-
bunas emischiuns», avev’jau re-
communicaziun d’interpresa. I sa
dactur ils 1982 da la CRR. Quai era
spundì, «e Tü?» - «Daventar enco-
Collavuraziuns sco partenari da
tracta per exempel da la lavur da
quella giada uschia. Mariano era ve-
nuschents!» ha el ditg senza stuair
medias offran ulteriuras pussaivla-
medias, il Corporate Design, accum-
gnì elegì dad «umens vegls» da la
studegiar ina secunda. Direct e sin-
dads da promover visibilitad, bran-
pagnament da projects e publica-
societad purtadra, la CRR, perquai
cer, tipic Mariano. Quai era ed è
ding e tgira da contacts. Quest sec-
ziuns internas ed externas.
ch’el era giuven, alert ed eloquent.
l’unica differenza tranter nus, dus
tur cumpiglia per C&M las tractati-
Er la campagna d’image «Taidlas
Mai avevani prendì, perquai ch’jau
betg pli uschè giuvens. Sche mias
vas primaras enfin la coordinaziun
bler, vesas cler» è naschida sco me-
aveva pudì dir spontan mes grad
emissiuns èn lura era bunas, na sun
da prestaziuns e cuntraprestaziuns
sira da communicaziun integrala,
militar per rumantsch: velocipedist
jau betg uschè segir, Mariano den-
tranter partenaris e program. Oma-
da tetg. Ella furma ina tenuta gene-
mitraglier! Mariano era alura anc pli
tant è oz in um enconuschent, en-
duas varts duain profitar da siner-
rala en il ressort C&M ed en l’entira
giuven ch’jau e gia mai aveva la
gaschà, anc adina eloquent e sim-
gias da communicaziun attractivas.
chasa RTR. Adina cun l’intenziun
CRR tschernì per prender «ina ga in
patic, e quai dapi 30 onns. Senza el
per furnir al public quest avantatg.
da quels giuvenotters cheu»! «Tgei
na fiss RTR betg quai ch’el è oz. Bun
vul ti contonscher ina ga el futur?»
che nus avain el.
vali: tant dapli creativitad e tgira
dals detagls.
Arnold Rauch
Giubileums da fatschenta
Avust 2012
per la lavur e la fidaivladad.
Esther Berther - 5 onns
Markus Caprez - 5 onns
Partenzas
Stefan Dobler - 5 onns
Clara Gerber - 10 onns
Fin da fanadur 2012
Hugo Schär - 5 onns
Gérard Carigiet
Hermann Thom - 10 onns
Fin da settember 2012
Settember 2012
Gieri Cathomen
Marianna Demont - 15 onns
Nus engraziain per la lavur preNovember 2012
stada e giavischain tut il bun.
Iso Camartin è stà il giast da surpraisa. Sco anteriur schef da Mariano
Pius Paulin - 25 onns
Tschuor tar SRF ha el raquintà d’aventuras communablas, da projects
Cordiala gratulaziun e grazia fitg
– mo era da las “atgnadads” dal “giubilar”, Maurus Dosch, il suppleant
dal directur RTR, ha undrà la lavur da quel cun pleds simpatics.
8
settember 2012 | accents nr. 3
La Televisiun Rumantscha ha fatg visitas a senioras e seniors en las Dolomitas ed a la fiera emnila a Samedan.
Viver a chasa fin a la mort
(sf) La glieud vegn oz uschè veglia
anc ditg part da la vita sociala. Per-
nioras e seniors en las Dolomitas e
«fiera emnila» è in exempel da l’ac-
sco anc mai. Ella resta fin en l’auta
sunas attempadas pon e vulessan
mussa, co che las persunas vegnan
tivitad e creativitad da persunas
vegliadetgna corporalmain e spier-
furmar lur mintgadi. Quai è il minz
là veglias e fortunadas. Las diver-
pensiunadas. Ella è il resultat d’ina
talmain en furma. Quai na signifitga
dal project «Insieme sano – gemein-
sas modas da viver en la vegliadetg-
conferenza d’avegnir e mussa, co
ch’els èn simplamain «vegls» suen-
sam gesund» da la Provinza da Bul-
na mussan cleramain: il giavisch da
che persunas tranter 65 e 90 onns
ter la pensiun, mabain ch’els fan
zaun e dal chantun Grischun.
viver a chasa fin la mort è il model
pon contribuir ed enritgir la vita so-
preferì.
ciala en ina vischnanca. Grazia al
La preschentaziun dal
Vegnir vegls en las
Dolomitas...
... ed en il Grischun
profitan oz tut las generaziuns da
Ruman-
En il Grischun è vegnida resguarda-
questa participaziun activa dals
tscha ha documentà la veta da se-
da la vischnanca da Samedan. La
burgais e da las burgaisas.
Radiotelevisiun
film a Samedan
La DVD cun il film vegl e cuntent e material supplementar
cun ulteriuras intervistas è vegni creà da Radiotelevisiun
sustegn da la vischnanca politica
Svizra
RTR ha in nov biro a Mustér
Svizra Rumantscha en collavu-
(gde) A partir da l’emprim da fana-
raziun e cun il sustegn finanzial
dur 2012 sa chatta il studio regiunal
da l’uffizi da sanadad dal chan-
cun biro a Mustér en la Casa Maz-
tun Grischun.
zetta a la Via Alpsu 9.
Il film vegn preschantà a Same-
Dapi il mars 1996 è il biro da RTR stà
dan ils 26 da settember a las
a Mustér en la Casa Postigliun. Là
18.00 en sala communala. L’ar-
han lavurà tranter auter Gieri Albin,
ranschament è public.
Alexi Monn, Myriam Pelican, San-
Reschia: Susanna Fanzun
dra Monn e Hubert Giger, il corre-
accumpagnament:
spundent actual.
Marianne
Lüthi, Gesundheitsamt Grau-
Gieri Albin che ha cumenzà a lavu-
bünden-Gesundheitsförderung
rar 1987 per il Radio Rumantsch, è
und Prävention
stà l’emprim correspundent e colla-
camera: Margarethe Sauter
vuratur stabel da RTR per la Sursel-
tun: Alexander Schwendinger
va. Lura era il studio da RTR davos
tagl: Rebecca Mori
la chasa communala da Mustér, a la
sonorisaziun: Not Franziscus;
Via da scola 89B. Per il studio nov
producenta: Bertilla Giossi
vala in contract da 5 onns che po ve-
manader: René Spescha.
gnir prolungà. Inaugurà vegn quest
studio ils 21 da settember.
9
settember 2012 | accents nr. 3
DAB+ - il radio digital da l’avegnir
(td) Il radio digital DAB+ (Digital
pia in radio per la stiva, la cuschina,
Audio Broadcasting) è il meglier ra-
l’auto ubain per la stalla. La fiera
dio. Quai pretenda la nova campa-
porscha divers models da radios di-
gna. Per noss auditurs da la Bassa è
gitals per mintga bursa e per mint-
quai en mintga cas uschia. Cun in
ga situaziun da la vita.
radio da DAB+ pon ins tadlar las undas rumantschas en l’entira Svizra,
Ils avantatgs
da Genevra fin Son Gagl, mobil, sen-
Il radio digital fa or da mintga pro-
za disturbis ed en qualitad excel-
gram in meglier program:
lenta.
- il Radio Rumantsch è uschia era
recepibel en la Bassa
Ma tge munta radio digital
insumma?
- recepziun senza disturbis en l’en-
La Svizra ha introducì il radio digi-
ma classa, nagina ramur estra
tal gia l’onn 1999 sin incumbensa
-
dal cussegl federal, il medem mu-
cun text e maletg
ment sco blers auters pajais euro-
- utilisaziun simpla: tschertga auto-
peics. La finamira da questa nova
matica da l’emettur, tschertgar fre-
tecnologia digitala moderna pli effi-
quenzas n’è betg pli necessari
l’entira Svizra cun la nova tecnolo-
da la Bassa cun apparats da DAB. In
zienta è da remplazzar a lunga vi-
- vasta offerta multifara da pro-
gia da DAB+. En il Grischun è quai
test sin la pagina www.digitalradio.
sta la recepziun d’UUC/UKW. De-
grams
gia il cas dapi 2008. Audituras en la
ch (midada DAB sin DAB+) gida
Bassa che possedan anc in apparat
d’eruir, schebain ins posseda il
tira Svizra: qualitad da tun d’empriinfurmaziuns
supplementaras
rasà vegn il radio digital tras l’aria e
La midada da DAB sin DAB+
en la Bassa
da DAB, ston al remplazzar cun in
dretg apparat u betg. Per auditurAs
mabain in radio per DAB+. Tals ap-
apparat DAB+ per pudair tadlar vi-
che taidlan radio cun cabel, cun sa-
parats èn portabels e lubeschan la
A partir dals 17 d’october 2012
navant il RR. Questa midada pertu-
tellit ubain cun la rait, na sa mida
recepziun mobila. Il radio digital è
vegn il Radio Rumantsch emess en
tga mo ils auditurs e las audituras
nagut.
ILHGA 2012: RTR
al grond martgà
RTR als dis da
litteratura 2012
(td) Dals 11 fin ils 14 d’october sa
Sonda, ils 3 da november
mida l’areal da la chasa da scola a
10.00-11.00 magazin da cultura dal
Glion puspè en ina gronda plazza
Radio Rumantsch
da martgà cun num ILHGA. RTR è
13.40-15.30
preschent a la 12avla exposiziun da
Term Bel: livestream sin WWW.
commerzi e mastergn cun in stan
RTR.CH
d’infurmaziun, in program multifar
17.10 Cuntrasts live (televisiun)
e divertent per giuven e vegl, mo era
20.05-22.00 saira dals raquints:
cun emissiuns da radio e televisiun
live en il Radio Rumantsch
na dovra uschia ni cabel ni satellit,
prelecziuns
Premi
per il public a chasa.
L’exposiziun che carmala mintga-
Dumengia, ils 4 da november
mai passa 10’000 visitadras e visi-
11.00-12.00 tavulin litterar dals Dis
taders, vegn organisada mintga 3
da litteratura (registraziun)
onns. Era la preschientscha da RTR
13.00 surdada dal Premi Term Bel
cun ses moderaturs e redacturs ha
tradiziun. Il program da detagl – e
Glindesdi, ils 5 da november
pli tard alura era tut ils elements dal
17.40 revista dals Dis da litteratura
program – vegn publitgà en in dos-
en il Telesguard
sier spezial sin www.rtr.ch.
10
settember 2012 | accents nr. 3
Collavuraturas e collavuraturs da RTR èn stads engaschads en differents lieus. Josefina Derungs ha dà pled e fatg ad interessadas (sura sanester), Martin Valär en cumplaina acziun sco producent dals Cuntrasts spezials da la Televisiun Rumantscha ...
Rapportar, discutar, analisar e commentar
Per RTR in arranschament cultural d’emprima qualitad
(mt) La festa da chant chantunala
3000 chantaduras e chantadurs.
2 dis han chantà a Trun chors ma-
populara: ina festa per giuven e
dal Grischun è stada ils 9 e 10 da
Tranter las numerusas furmaziuns
schadads, chors d'uffants e giuve-
vegl.
zercladur 2012 a Trun ed ha pudì
grischunas sa chattavan era 16
nils, chors da dunnas e chors virils.
Per RTR: in arranschament d’em-
beneventar 86 chors cun passa
chors dad auters chantuns. Durant
La festa da chant è stada ina festa
prim rang per rapportar, discutar,
analisar e commentar. Emissiuns
en il radio, emissiuns spezialas en la
televisiun ed in dossier vast sin la
pagina www.rtr.ch.
Anc insatge è da remartgar: 15 persunas da RTR han chantà en in dals
chors, 5 persunas èn stadas activas
en l’organisaziun, numnadamain
las moderaturas Esther BertherRothmund, Olivia Hitz ed il moderatur Hugo Schär. Paula Nay sco schefa per las medias e Valentin Schmed
per la gastronomia. Chantà en in
chor han Erwin Ardüser, Alexi Baselgia, Alice Bertogg-Darms, Umberto Camathias, Sandra CarischKillias, Claudine Cavegn, Patric Collet, Tanja Derungs, Maurus Dosch,
Susanna Fanzun Parolini, Josefina
Gaudenz, Marionna Lombriser-Cadruvi, Conrad Schlosser, Gion Pol
Simeon e Gion Tschuor.
... ed Esther Berther sco ina da las moderaturas dal program da festa.
11
settember 2012 | accents nr. 3
Patenta, patronas e passiun:
La chatscha grischuna tar RTR
(bb) La chatscha grischuna vegn
Auters elements cumpletteschan la
amada, vivida ed odiada. Ella è in
purschida dad RTR:
veritabel fenomen tranter libertad e
schuna è mintg’onn in mega-event
Ina docu-soap, ina galaria e
la vita che capita
cultural, social e politic cun partici-
Gia l’emna avant la chatscha lascha
paziun surtut masculina. Ma tge è
il Radio Rumantsch udir istorgias
questa chatscha grischuna propi?
enturn la chatscha grischuna. L’em-
Co vegn ella vivida? Tge istorgias
prima emna da chatscha tramettain
raquint’ella onn per onn e spezial-
nus noss reporters en ils guauds per
main il 2012? E tgi gudogna la pa-
rapportar direct ed actual. Il Tele-
tenta da chatscha 2013?
sguard mussa en la pausa da la
leschas strictas. La chatscha gri-
chatscha d’ina emna (per che tuts
La purschida da RTR avant e durant la
chatscha 2012
Radio Rumantsch
Televisiun Rumantscha
2-9, a las 12.30 Forum: la
1-9, a las 17.40 en il Minisguard
chatscha en la litteratura
2-9, a las 15.03 Radioarchiv cun
chatscha ord l’archiv
3 – 8-9, a las 5.50 (rep. 10.55)
da la chatscha
chatschaders possian era guardar)
Era en la squadra da RTR datti in u
chatschaders rumantschs – ina
l’auter che baratta il settember ca-
dretga docu-soap. En nossa radio-
mera e microfon cun la buis da
novela «Vita capita» pachetescha
chatscha ed il perspectiv. Auters en
la squadra van a chatscha da bunas
istorgias da chatscha per noss pro-
en il program quotidian s’occupan
chatschader Dolf Poltera
gram. Era 2012 survegn la chatscha
era las emissiuns emnilas sco Profil,
9-9, a las 11.03 Marella cun in
grischuna sia plazza en nossas
Marella, Forum e Radioarchiv da las
che va l’emprima giada a
emissiuns. Uschia repetin nus ele-
– per blers – 3 pli bellas emnas da
chatscha
ments cun success dals onns pas-
l’onn. E tgi che vuless publitgar las
sads sco il «salid da chatscha» u la
atgnas fotografias da chatscha sin
concurrenza
da
chatscha,
nua
10-9 – 14-9 a las 17.40 en il
Telesguard: ina docu-seria da
la chatscha 2012
Impuls da chatscha
3 – 8-9, a las 7.20 Reportaschas
En contact direct cun
chatschadras e chatschaders
il mintgadi da duas gruppas da
9-9, a las 17.30 en ils Cuntrasts
3 – 7-9, a las 10.15 Vita capita,
www.battaporta.rtr.ch
Tge mettan giuvens chatschaders en il satgados?
Martin Caflisch va a chatscha
3 – 9-9, 17 – 30-9, a las 10.30
(rep. 21.15) Il gieu da chatscha
www.rtr.ch:
Annunziai Vossa preda e guda-
3 – 9-9, 17 – 30-9, a las 21.03 –
gnai la patenta da chatscha 2013.
Martin Caflisch ses satgados per ir
22.00 Il salid da chatscha
Guardai e tadlai tut las contribu-
sin chamona. Sper quests muments
8-9, a las 11.03 Profil cun il
Tramettai Vossas fotografias per
la galaria da chatscha a
[email protected]
1-10, a las 10.30 (rep. 21.30)
Tgi gudogna la patenta 2013?
la pagina da www.rtr.ch, po far quai
Il guardia-chatscha Batist
ch’ins po annunziar mintga di ina
cun las trametter a l’adressa
Bischoff tira la sort.
preda e gudagnar la patenta 2013.
[email protected].
Il tschierv da curuna da mintga vart è lubì ils 6 e 7 da settember.
ziuns sur da la chatscha.
Foto: J. Clopath
12
settember 2012 | accents nr. 3
Samignun sco center dal Grischun
(ds) Dals 11 enfin ils 14 da zercladur
rituosas u cliniez ord il paradis
ma RTR ha surtut era preschentà
tross accumpagnant, han ils schur-
è Samignun stà il center dal chan-
liberà da dazi.
las pli fassettas da Samignun.
nalists gì contact cun ils parlamen-
tun. Quai malgrà tut las stortas e
L’istoricher ch’è s’occupà dals na-
taris era las sairas, durant tschaina
nins da Samignun, ha raquintà co
u era pli tard cun baiver anc ina.
Vinadi a Samignun. Ma er uschia èn
RTR ha furnì a Vus a chasa
quai ch’è capità a Samignun
ch’ins possia definir questa spezia-
Grondius muments èsi stà per dis-
arrivads ils deputads e las deputa-
RTR Radiotelevisiun Svizra Ru-
litad d’antruras – da las persunas
cutar projects, visiuns ed ideas. Ed
das dal cussegl grond per 4 dis a Sa-
mantscha è era stà engaschà.
pitschnas da Samignun. Il pled in-
era ils parlamentaris sezs han gì au-
mignun. Turnads èn ils blers proba-
L’equipa sur place ha infurmà spert
cest ha el svià elegantamain ed ha
tras discussiuns che durant lur ses-
bel cun in u l’auter parfum, cun spi-
davart tut las debattas dal cussegl,
declerà il fenomen cun ina speziali-
siuns normalas a Cuira. Ils ins eran
tad da cromosoms.
impreschiunads da la via turistica
La situaziun geografica da Sami-
da Samignun, auters avevan l’im-
gnun è pelvair extrema, e gist quel
pressiun da sa chattar en ina citad
di che noss redactur Armon Schle-
da culissas per in film da cowboys.
gel ha accumpagnà il spezialist da
E lura hai dà la festa finala da la ses-
lavinas ad in dals renumads masts
siun: cun ina band austriaca che fa-
per siglientar lavinas, gist quel di
scheva musica da schlager popular,
hai navì a Samignun, bunamain fin
ed a la fin sunavani era anc Deep
giu en la val. Quai ha dà purtrets im-
Purple e da quai. Ma qua eran las ca-
pressiunants.
meras stizzas ed ils microfons ser-
galarias tras il spelm sin la via da
rads. E tuts han fatg ina festa alle-
Er en il Samignun èn las fatschendas usitadas stadas en il center.
In abunament general
da la VR per Rico Seeli
Contacts infurmals
graivla ensemen: parlamentaris, in-
Cunquai che be paucs hotels avevan
digens, schurnalists euv. Ils davos
gia avert las portas, e quai special-
èn arrivads a chasa, cur ch’igl era
main per ils parlamentaris e tut il
bunamain puspè cler.
La concurrenza
Co sa numna il redactur regiunal da RTR a Mustér?
Premis:
• 1 bon (da consumaziun) da CHF 150.- offrì da la Stiva Grischuna da Mustér
• 1 bon (da consumaziun) da CHF 200.- offri dal Hotel Paradies da Ftan
Trametta tia resposta fin ils 31 da settember
2012 a:
[email protected] u a:
Radiotelevisiun Svizra Rumantscha
ACCENTS
Via da Masans 2, 7002 Cuira
(jc) Rico Seeli ha gudagnà l’emprim premi, in abunament general da la Viafier retica, en la concurrenza che RTR e la Retica han organisà per il giubileum «100 onns viafier en Surselva». Sin noss maletg èn (da sanester) la
moderatura dad RTR, Alice Bertogg, il victur dal premi, Rico Seeli da Landquart e Simon Rageth da la Viafier retica. Cordiala gratulaziun!
Ils victurs da la davosa concurrenza:
Edith Bass, Mustér
Paul Michael, Cuira
13
settember 2012 | accents nr. 3
Collavuraturs dad RTR han
accumpagnà ils var 40 represchentants da l'economia grischuna atras la chasa da Radiotelevisiun Svizra Rumantscha.
Inscunter cun l’economia grischuna en chasa RTR
La saira dals 19 da zercladur è la chasa RTR stada il
nomia grischuna che n’apparte-
patruna, impurtanta sco chasa da
lieu d’inscunter per passa 40 represchentantas e
gnan betg al public da tschep da
medias per la Svizra rumantscha e
RTR. Ed il tenor general dals giasts
uschia era per il Grischun.
represchentants da l’economia grischuna.
suenter la sentupada: RTR – in’interpresa moderna, attractiva sco
(sd) La gruppa sa cumponiva da pre-
survegnir in’invista en las activi-
sidents e da manaders da federa-
tads da l’unitad d’interpresa da la
ziuns professiunalas grischunas, da
SSR. Cun in film, ina preschenta-
represchentants da diversas inter-
ziun ed ina visita guidada han ils
presas activas en il Grischun e da
commembers da la direcziun sensi-
represchentants dal chantun.
bilisà ils giasts che RTR è tant ina
Dumengia, 9:00-10:00:
concert sin giavisch. Là pudais Vus
Scrinaris, advocats, dentists, ban-
chasa da medias sco er in lieu da la-
Concert sin giavisch
giavischar chanzuns da tuts geners
kers, purs, tgirunzas, emploiads da
vur e da scolaziun che porscha bun-
(ea) Vulais Vus far ina surpraisa ad
e salidar Voss chars. Tgi na survegn
commerzi, fiduziaris, medis, im-
dant 130 plazzas cumplainas.
insatgi? Finalmain puspè udir ina
betg gugent in messadi persunal via
pressaris u anc apotechers: in en-
Cunquai che la maioritad dals giasts
giada la chanzun preferida u sim-
radio? Empruvai ina giada! Tramet-
semble fitg different, cun interess
n’era betg da lingua rumantscha, è
plamain salidar insatgi? Nagin pro-
tai Voss giavischs a l’adressa dad e-
fitg particulars. Questa stad èn que-
questa visita er stada ina buna cha-
blem!
mail [email protected] u duvrai il for-
stas professiuns multifaras dentant
schun per render RTR pli enconu-
Mintga dumengia emetta il Radio
mular sin nossa pagina d’internet.
sa scuntradas sut il medem tetg per
schent als opinion leaders da l’eco-
Rumantsch a partir da las 9.00 il
In regal musical
14
settember 2012 | accents nr. 3
Foto sura: L’areal da l’Open Air Lumnezia la sonda endamaun.
Sura dretg: Roland Vögtli, il bassist e chantadur da NAU. (foto: Tillate)
Sanester: René Spescha discurra cun la chantadura vallesana Stefanie
Heinzmann.
Contacts ed inscunters da tut las varts
RTR a l’Open Air Lumnezia 2012
Buns concerts, bels inscunters ed in publicum che na sa Stars da tuttas varts
speziala. Qua ina baterlada cun ina
lascha betg disturbar da la plievgia e dal fraid, quai è
La qualitad da las preschentaziuns
persuna ch’ins n’ha betg pli vesì
sin tribuna n’ha dentant betg patì
dapi onns, là ina curta dumonda al
stà l’Open Air Lumnezia dals 20 - 22 da fanadur 2012.
dal fraid e dal bletsch. Il public ha
president dal comité d’organisa-
pudì giudair concerts da qualitad
ziun, e lura in’intervista cun in dals
(rs) Cun 15 uras d’emissiun, cun
gratuita a l’Open Air Lumnezia
internaziunala: ils stars Stress, Jan
musicists. E quai tadlond il concert
concerts ed intervistas cun buna-
2013.
Delay, Katzenjammer e Hilltop Ho-
actual per suenter pudair dar ina
ods han mussà sets persvadents,
critica sur l’emettur. La musica om-
main tut ils stars, cun plirs clips da
battaporta online e cun egliers
Bletsch e buglia
las bands indigenas Nau e Liricas
nipreschenta, ils lungs dis da lavur
ch’èn daventads cult en curt temp, è
L’aura n’è betg stada optimala. Il
Analas han fatg fitg buna figura
e la flexibladad da la lavur stanclen-
la preschientscha da RTR stada fitg
venderdi hai pluvì pli u main l’entir
sper ils gronds stars internaziunals,
tan fin la saira. Ma ils blers e buns
ferma. La redacziun dal battaporta
di. Tenor il president dal comité
ed ils svizzers Bastian Baker e Ste-
contacts fructifitgeschan e dattan
ha discurrì cun blera glieud ed ha
d’organisaziun „sco anc mai“ en
fanie Heinzmann han demussà
slantsch dad ir er l’onn che vegn pu-
fatg tranter auter ina concurrenza
l’istorgia da l’Open Air Lumnezia.
ch’els èn cun raschun ils newco-
spè a l’Open Air Lumnezia.
per la pli bella tenda a l’open air.
Ma i n’haja dà nagins incaps pervi
mers da la scena da musica svizra.
Questa concurrenza ha la gruppa
da quai. La sonda è lura stada pli u
NEON gudagnà e survegn in bon da
main sitga, ma l’areal da festa era
Lavur e plaschair enina
www.rtr.ch
viadi da 500.- francs ed in’entrada
lura gia be lozza.
La lavur a l’Open Air è adina fitg
www.battaporta.rtr.ch
infurmaziuns:
15
settember 2012 | accents nr. 3
«Tge che vegn damaun, negin che sa dir oz»
La fin da zercladur ha l’institut per la scienza publicis-
ducts e lur estetica e perfin la pro-
smedial u convergent normalitad.
tica e per la perscrutaziun da medias da l’universitad
grammaziun. La lavur vegn a ve-
Per la fasa transitorica, vul dir per il
gnir pli pretensiusa, dentant vivan
temp, nua che redaziuns vegnan re-
da Turitg organisà ina dieta cun il titel: «Ist nach der
schurnalistas e schurnalists en
organisadas, nua che «giuven» e
Krise vor der Krise?» En ina da las rundas da discus-
temps interessants, temps che per-
«vegl» schurnalists lavuran ense-
mettan d’empruvar e d’experimen-
men, èsi da quintar cun irritaziuns,
siuns avain nus discutà la dumonda «Was kommt nach
tar.
cun temas da perdita e impazienza
e nunchapientscha per «musters
der Crossmedialität?».
Malsegirezzas ed
intschertadads
antiquads». I vul in temp d’avischinaziun per surmuntar questa fasa,
(ram) Nus? Quai era Markus Rohr,
ter la crossmedialitad (sin noss po-
Per tut tgi che ha emprais la profes-
e quest svilup na sa lascha betg ac-
manader dal project convergenza
dium sinonim per convergenza) na-
siun da schurnlist en il «vegl» mund
celerar significantamain.
tar AZ-Medien; Hansruedi Schoch,
gin na sa da dir. Il svilup ed il pro-
da las medias, è quest svilup collià
E lura, tge segua? La normalitad
directur da progam da SRF; Franca
gress tecnic èn memia rasants e
cun malsegirezzas ed intscherta-
convergenta! Vul dir in experimen-
Siegfried, redactura tar Ringier cun
memia imprevisibels (tgi ha discurrì
dads. Ils chavazzins menziunads en
tar quotidan, empruvar mintga di
experientschas praticas e scientifi-
da l’iPad avant 5 onns?). Tschert èsi
quest connex: perder il dachasa re-
tge ch’è pussaivel e tge che fa senn.
cas cun il newsroom dal Blick; Phi-
dentant ch’il svilup tecnic influen-
dacziunal (per tge publicaziun, per
Ed acceptar ch’il svilup actual (da la
lomen Schönhagen, professura da
zescha vinavant il cumportament
tge vectur lavur jau insumma?), di-
tecnica ma er da las conuschien-
l’universitad da Fribourg, ed jau.
dals utilisaders e cun quai determi-
minuziun da l’identificaziun cun la
tschas e cumpetenzas da duvrar la
nescha el l’organisaziun da las re-
singula publicaziun, cun il singul
tecnica nova) porta cun sai che quai,
In svilup rasant
dacziuns, il process da lavur e la
vectur. Per tut tgi ch’è creschì si cun
che n’è betg pussibel e raschunaivel
Il facit summaric da las var duas
scolaziun da schurnalists e schur-
las medias novas (ils uschenum-
oz, po esser pussibel, raschunaivel e
uras discussiun: Tge che vegn suen-
nalistas, la distribuziun dals pro-
nads digital natives) è lavurar cros-
bun damaun. E quai magari svelt!
Ils vitgs dal cumin da Rueun sin visita tar RTR
(mt) Ils 15 da matg han represchen-
tà nossa chasa. Quai è stà ina sentu-
da Schlans, oz fusiunada cun Trun.
dess forsa reproschar a RTR da vu-
tantas e represchentants da las vi-
pada cordiala e famigliara, buna-
En il nov cumin da Rueun-Ruis s’au-
lair far «politica da cumin»!
schnancas d’Andiast, Vuorz (Uors
main in pitschen «cumin da Rueun».
da era Sursaissa (Obersaxen). Mo
Ina bella rotscha è stada preschen-
La Foppa), Pigniu, Siat e Rueun dà
Al vegl cumin da Rueun apparte-
lezza vischnanca vulain nus envi-
ta: presidentas e presidents da vi-
suatientscha a l’invit da RTR e visi-
gneva ina giada era la vischnanca
dar in’autra giada, betg ch’ins pu-
schnanca, chanzlists, plevons, scolasts, presidents d’uniuns ed instituziuns amis e fans da RTR,
collavuraturas
e
collavuraturs
ch’abiteschan en quests vitgs numnads u che han lur dretg da burgais
en quests vitgs. Sper la sentupada
sezza e la cumpagnia, po RTR preschentar la chasa da medias cun sia
offerta publicistica, mo era sco patruna da plazzas attractivas e post
per emprendissadis, per scolaziun e
furmaziun.
Quai è sta la tschintgavla ediziun
da quest gener: Laax, Surses, Medel/Tujetsch/Mustér, Val d’Alvra/
Val Schons/Vaz. Quest atun envida
RTR las vischnancas da Favugn,
Domat, Panaduz e Razén.
Las visitas da Rueun e conturn en il studio da novitads.
16
settember 2012 | accents nr. 3
Scuol: preparar l’avegnir da la
Bleras Rumantschas e
Rumantschs, ma era
giasts da nossa societad
purtadra, la SRG SSR
Svizra Rumantscha, èn sa
reunids sonda, ils 2 da
zercladur 2012 a Scuol per
salvar la radunanza
generala da la SRG.R.
Punct culminant: l’elecziun dal nov president
Oscar Knapp.
(mt) Cumenzà ha tut cun ina sentupada dals superiurs da la SRG SSR
cun persunas da la vita publica da
l’Engiadina Bassa. En l’hotel Belvédère èn presidents communals,
persunas da l’economia, da la cultu-
Duri Bezzola, il nov commember d'honur da la SRG.R ensemen cun sia dunna Susanne
ra e dad autras domenas publicas sa
radunadas cun Raymond Loretan, il
president da la SRG SSR, cun Roger
SRG.R e Mariano Tschuor, il direc-
Scuol che lavura ussa en la direc-
na ceremonia per surdar il premi da
de Weck, il directur general, ed era
tur da RTR. Preschenta è era stada
ziun generala per il ressort «quali-
la SRG.R 2012 ad Ernst Bromeis.
cun Duri Bezzola, il president da la
Ladina Heimgartner, oriunda da
tad e martgà». Questa sentupada ha
Quel ha retschet il premi per sia per-
dà la chaschun als superiurs da la
formanza sco um da l’aua, ma era
SSR da preschentar l’interpresa
sco um dal sport e da la cultura. En
tant sin nivel naziunal sco era re-
sia laudatio ha il cusseglier dals
giunal.
chantuns, Stefan Engler, cità la fa-
Duri Bezzola commember d’onur
Incumbensà da la suprastanza propona il vicepresident a la radunanza
da numnar Duri Bezzola commember d’onur:
musa poesia da Heinrich Heine, Die
Da cumpagnia
Loreley, faschond uschia allusiun
Venderdi saira, las 20.00 è la sala
als strapatschs dad Ernst Bromeis
La societad purtadra SRG SSR Svizra Rumantscha
communala da Scuol s’emplenida
per nudar da la funtauna dal Rain a
numna
cun in public da la regiun, ch’ha giu-
sia sbuccada en la mar. Quest «ex-
signur Duri Bezzola da Scuol
dì il program Da cumpagnia. Quest
periment» n’è enconuschentamain
commember d’onur
program da chant, musica e discurs
betg reussì sco giavischà. Ernst
interessescha adina puspè la glieud.
Bromeis engrazia resentidamain
Quai en renconuschientscha e stima per sia lavur engaschada e
Livio Foffa ha moderà la sairada
per il premi, in premi che saja per el
profilada en favur da la societad purtadra
eloquentamain e cun bler scharm.
dapli che mo renconuschientscha
da la SRG SSR Svizra Rumantscha
El ha fatg intervistas cun la presi-
da sia prestaziun, mabain er in mo-
sco commember dal Directori da 1992 – 2006
denta da la regenza, Barbara Janom
tiv da far tut il pussaivel per garan-
e sco president da nossa societad e commember dal cussegl d’admi-
Steiner, cun Roger de Weck, direc-
tir la resursa aua a l’entira umani-
nistraziun naziunal da la SRG SSR da 2006 – 2012
tur general, e cun differents inter-
tad.
prets dal program.
La radunanza generala
La radunanza generala al nominescha commember d'onur cun in ferm
applaus.
Surdà il Premi SRG.R
La radunanza generala da la sonda,
Duri Bezzola ha introducì la pitsch-
ils 2 da zercladur è vegnida introdu-
17
settember 2012 | accents nr. 3
Societad purtadra, SRG.R
cida cun pleds da bainvegni dal pre-
Fatschentas statutaricas
da Scuol. Il president da la Pro En-
sident Duri Bezzola. Alura ha il pre-
Quellas vegnan liquidadas a moda
giadina Bassa, Guido Parolini, pre-
Pled final dal directur
general
sident communal, Jon Domenic Pa-
speditiva. Il quint da la SRG.R serra
schenta questa candidatura. Ulte-
Pleds d’engraziament drizza Roger
rolini, salidà la raspada e preschentà
cun expensas da CHF 242’000 ed
riuras candidaturas na datti betg.
de Weck a la radunanza generala
sia vischnanca. Era ha el admess
entradas da CHF 236’000. La mida-
Ils dus candidats sa preschentan.
ch’ha prendì peda per las fatschen-
pleds d’engraziament al president
da dals statuts SRG.R per deliberar
Christian Hartmann da Champfèr e
tas ed ha tschernì en in act demo-
partent, Duri Bezzola, domicilià a
la societad da la taglia vegn accep-
Seraina Bickel da Susch supplitge-
cratic in nov president. El engrazia
Scuol. La presidenta da la regenza
tada unanimamain.
schan da sustegnair Franco Tramèr.
era a RTR, spezialmain a la direc-
Gia en l’emprim scrutini vegn Oscar
ziun per la buna lavur e la collavu-
Knapp elegì cun 56 vuschs, 35 vu-
raziun cun ils gremis naziunals.
schs survegn Franco Tramèr.
Curt tanghescha el las grondas sfi-
grischuna, Barbara Janom Steiner,
tanza dals programs da RTR per
Elecziuns SRG.R perioda
d’uffizi 2013 – 2016
l’infurmaziun generala, ma era per
Punct culminant ed impurtant da la
la convivenza linguistica en noss
radunanza: l’elecziun d’ina nova
Il nov president
numnadamain sfidas en il sectur da
chantun.
presidenta u d’in nov president, es-
Oscar Knapp engrazia resentida-
las finanzas, en il sectur da la tecni-
punctuescha en ses pled l’impur-
das da la SRG SSR per l’avegnir,
send Duri Bezzola a la sava da ses
main per l’elecziun e per la confi-
ca e ses svilup ed en il sectur da pro-
L’impurtanza da las
societads purtadras
70avel onn da vita. Tenor statuts
denza. El veglia far tut il pussaivel
grams attractivs.
ston persunas che cumpleneschan
per cuntinuar la buna lavur dals
Duri Bezzola serra questa radunan-
Raymond Loretan, dapi il schaner
il 70avel bandunar ils gremis da la
predecessurs en il post da presi-
za cun pleds da renconuschientscha
2012 president da la SRG SSR, pun-
SRG.R. La suprastanza propona sco
dent, spezialmain quella da Duri
ed engraziament e menziunescha
ctuescha l’impurtanza da las socie-
candidat uffizial Franco Tramèr.
Bezzola. Las ulteriuras elecziuns
en quests pleds spezialmain era sia
tads purtadras sco expressiun da
L’advocat da l’Engiadin’Ota è dapi
vegnan fatgas cun plimaun, essend
Susanne ch’al ha accumpagnà e su-
noss stadi federalistic. El sa bun grà
2009 en la suprastanza.
betg dapli candidatas e candidats
stegnì durant tut quels onns d’acti-
a Duri Bezzola per sia lavur en ils
In’ulteriura candidatura è quella da
che posts.
vitad entaifer la SSR SSR.
gremis da la SRG SSR.
l’ambassadur Oscar Knapp, oriund
Oscar Knapp - il nov president da la SRG.R
Oscar Knapp è naschì ils 14 d’avust
l’OECD. Da 1986 fin 1991 ha el la-
ral Oscar Knapp ambassadur ex-
nomica cun pajais da svilup repre-
1948 a Scuol. El è maridà cun Eli-
vurà sco diplomat en l’ambassada
traordinari e plenipotenzià da la
schenta Knapp cun il titel da gu-
sabeth, naschida Preisig, ed è bab
en la Brasilia.
Svizra en la Brasilia. Là finescha el
vernatur la Svizra tar bancas per il
da duas figlias.
Da 1991 – 1996
sia
svilup interamerican, asiatic ed
Suenter la matura ha el studegià
maina el il ressort
2000.
african.
economia e doctorà a l’universitad
da
e
Knapp turna a
Dal november 2006 fin il zercladur
da Son Gagl. Da 1976 fin 1978 ha el
d’economia
en
Berna ed è fin
2010 ha Knapp represchentà la
lavurà sco delegà per fatgs da l’ex-
l’ambassada
2006 il delegà dal
Svizra sco ambassadur tar la Re-
teriur tar l’Uniun svizra dals indu-
svizra a Washing-
cussegl
publica austriaca cun residenza a
strials da textilias a Turitg.
ton D.C. Durant
per fatgs da con-
Vienna.
1978 e Knapp entrà en il servetsch
quest temp è el
tracts
commer-
Dapi il fanadur 2010 è Oscar
da la confederaziun. Cumenzà ha
per ina perioda il
zials e commem-
Knapp manader da la partiziun
el quest servetsch en il departa-
directur executiv
ber da la direc-
«martgà» en il secretariat da stadi
ment d’economia en ils servetschs
da MIGA (Multila-
ziun dal secretari
per dumondas da finanzas inter-
dals pajais da l’Asia. Da 1980 fin
teral Investment
da stadi per du-
naziunalas. Quest secretariat è
1986 è Oscar Knapp stà commem-
Guarantee Agen-
mondas d’econo-
vegnì creà da nov, nua che Knapp
ber da la delegaziun svizra tar
cy).
En
questa
mia (SECO) en il
è era commember da la direcziun.
l’OECD a Paris e quai en diversas
funcziun
repre-
departament fe-
L’incumbensa da quest secretariat
funcziuns: delegà DAC, IEA Ener-
schenta el ils inte-
deral d’economia.
è da rinforzar la posiziun da la
gy Advisor, parsura dal gremi per
ress da la Svizra e da l’Ollanda.
En sia funcziun sco manader dal
Svizra en las domenas finanzas e
dumondas
1996 nominescha il cussegl fede-
program per la collavuraziun eco-
taglia.
dal
preventiv
da
finanzas
missiun
ils
federal
18
settember 2012 | accents nr. 3
Sentupadas a Scuol
Sura: La nova suprastanza da la SRG.R: Duri Blumenthal, Oscar Knapp,
Beatrice Baselgia, Gion Cola e Donat Nay. -Sanester da sum a dem: Ils dus
commilitons Raymond Loretan e Vincent Augustin han da raquintar bler. Raymond Loretan, il nov president da la SRG SSR. - La presidenta da la
regenza grischuna, Barbara Janom... - ed il directur general da la SRG SSR,
Roger de Weck... dattan pled e fatg al moderatur Livio Foffa. - Beinvegni
avant la radunza generala. Dretg: La musica da giuvenils da Scuol e Peder
Rizzi han divertì il public da la saira «da cumpagnia». Sut: Ernst Bromeis che
ha gudagnà il premi da la SRG.R (amez) cun il president partent da la SRG.R,
Duri Bezzola ed il cusseglier dals stans, Stefan Engler.
Fotos Claudia Alini e Gieri Cathomen
19
settember 2012 | accents nr. 3
Funcziunaris da la SRG.R 2013 - 2016
SUPRASTANZA
Oscar Knapp, Scuol, econom, 1948 (president)
Duri Blumenthal, Degen, mainafatschenta, 1958 (vicepresident)
Beatrice Baselgia, Domat, presidenta communala / deputada, 1956
Gion Cola, Riom, uffizial da scussiun e da concurs,1963
Donat Nay, Zignau, scolast / president communal, 1961
CUSSEGL REGIUNAL
Seraina Bickel, Susch, commembra suprastanza communala, 1960
Mathias Bundi, Zignau, fiduziari, 1961
Adrian Conrad, Müstair/Bendern,econom da manaschi, 1984
Oscar Duschletta, Mastrils, ing. agr. FH Plantahof, 1968
Gian Peder Gregori, Domat, linguist, 1956
Gion Lechmann, Falera, rectur scola chantunala, 1968
Interessà per las medias ed affinitad per lavurs multimedialas?
Solida scolaziun da basa, buna savida generala e pli vegl che 20
onns?
Mirveglia per tematicas novas e gust da retschertgar, dumondar, communichar e moderar?
Conuschientscha fundada d’in idiom rumantsch e pront d’emprender rumantsch grischun?
Magari interess da midar professiun?
Gist per quellas persunas porscha
Radiotelevisiun Svizra Rumantscha il
Gian-Duri Ratti, Madulain, pur / president communal / deputà, 1954
Barbara Riedhauser, Ziràn, collavuratura regiunala LR, 1968
Patrick Schaniel, Sumvitg, chanzlist communal, 1974
Jan Sedlacek, Greifensee, climatolog, 1974
lavuratori FAR MEDIAS
Annaleta Semadeni, Andeer, translatura / dissegnadra da construc-
data
sonda, ils 24 november 2012, 8.30 - 18.00
ziun, 1955
lieu
Chasa RTR, Via da Masans 2, Cuira
Ruth Sonder, Salouf, pura, 1952
participantAs
max. 10
Leo Thomann, Parsonz, selvicultur / deputà, 1956
program
curta basa teoretica “Tge è schurnalissem?”
Patric Vincenz, Savognin, administratur dal cudesch funsil / notar cir-
lasuenter datti 2 gruppas:
quital, 1972
gruppa 1 preparar e moderar in “mini-Telesguard”
1 post vacant
gruppa 2
rediger e registrar ina contribuziun da radio
CUSSEGL DAL PUBLIC
Gugent pudais Vus trametter l’annunzia cun in
curt curs da vita enfin ils 12-11-2012 a uorschla.
[email protected] (post da scolaziun e furmaziun
RTR).
Michael Spescha, Vignogn, contabilist communal, 1983 (president)
Chatrina Josty, Cuira, studenta, 1984 (vicepresidenta)
Augustin Beeli, Sagogn, emploià mercantil / schurnalist,1961
Lucrezia Berther, Glion, psicologa / pedagoga curativa, 1960
Ursin Defuns, Mustér, scolast, 1964
Alexi Nay, Vella, inspectur da scola, 1960
Claudia Nicolay, Bever, massadra medicinala / dunna da chasa, 1950
Ursina Schmed, Trun, scolasta / dunna da chasa, 1978
Martina Schudel, Scuol, scolasta, 1979
Letizia Sonder, Lantsch, mussadra da scolina, 1961
Vito Stupan, Sta. Maria, pictur, 1948
Curdin Tuor, Glion, manader center da formaziun Surselva, 1983
Roger Tuor, Mustér, scolast, 1972
Adrian Viletta, Scuol, scolast secundar, 1984
Romeo Wasescha, Savognin, collavuratur d’assicuranza, 1969
MEDIATUR
Toni Hess, Cuira, giurist, 1961
REVISURS
Giachen Caduff, Castrisch, econom da manaschi, 1960
Andri Lansel, Sent, fiduziari, 1961
suppleanta e suppleant
Flavio Murer, Mustér, manader da banca, 1971
Antonia Wasescha, Panaduz, fiduziaria, 1972
Impressum
editura : Radiotelevisiun Svizra
­Rumantscha, 7002 Cuira
gremi editorial : Mariano Tschuor
( mt ), Esther Bigliel ( eb ), Johann
Clopath ( jc )
gremi redacziunal : Bernard
Bearth ( bb ), Esther Bigliel ( eb ),
Umberto Camathias ( uc ), Johann
Clopath ( jc ), Gaby Degonda ( gd ),
Armin Gruber ( ag ), Mariano
­Tschuor ( mt ), Daniel Wasescha
( dw )
per questa ediziun han er
collavurà : Erwin Ardüser (ea ),
Uorschla Campell (uoc), Tamara
Deflorin (td ), Gabriela Desax (gde),
Simon Denoth ( sd ), Susanna
Fanzun (sf), Gian Ramming ( ram ),
Arnold Rauch ( ar ), René Spescha
(rs), David Spinnler (ds)
grafica e cumposiziun : Johann
Clopath
correctorat : Clau Solèr
stampa : Südostschweiz Print,
Cuira
data da publicaziun : 4 giadas
l’onn ( 1-3 / 1-6 / 1-9 / 1-12 )
ediziun : 3000 exemplars
contact : accents @ rtr.ch,
Radiotelevisiun Svizra Rumantscha,
Via da Masans 2, 7002 Cuira tel.
081 255 75 75
era sin : www.accents.rtr.ch
Gugent resguardain nus Voss
giavischs per ulteriurs abunaments, midadas d’adressa euv.
la davosa
Participai e
gudagnai
Emissiuns da RTR per uffants e giuventetgna – perscrutà en ina lavur da matura
glindesdi - sonda: 6:40 Kikeri6
Per sia lavur da matura ha Flavia Hobi da Vilters prendì Minisguard
glindesdi - sonda: 9:45 Tge chaussas
sut la marella las emissiun da Radiotelevisiun Svizra
In segund accent metta l’autura sin
(ea) Di per di pon ins sa participar ad
Rumantscha per uffants e giuventetgna e guardà co
producziun da RTR per uffants e
in u l’auter gieu dal Radio Ru-
che questas èn sa sviluppadas ils davos 50 onns.
giuvens. L’emissiun d’infurmaziun
mintgadi: 15:45 Verd per semper
mantsch. Il classicher è segir «Tge
l’emissiun «Minisguard», la pli nova
tracta temas sco sport, politica, economia e cultura e vuless far chapai-
chaussas» cun ils trais chavazzins
che descrivan la furma u la func-
(gde) En il rom da sia lavur da matu-
constatescha che «Radioscola» vu-
vel als uffants temas actuals ch’èn
ziun d’ina chaussa. La tensiun u
ra preschenta Flavia Hobi il svilup
leva promover l’interess e la savida
per els grev da chapir. L’autura ha
meglier ditg il jackpot crescha cun
dal radio e da la televisiun ru-
dals scolars e dar ad els il sentiment
pudì guardar sezza tar la TR, co
mintga runda. Qua in exempel. Tge
mantscha, ella declera la situaziun
dad esser en contact cun la vita. Per
ch’ins fa in’emissiun da «Mini-
pudess quai esser? La chaussa ha
actuala ed il svilup da la populaziun
las persunas che han fatg questa
ina furma geniala - La chaussa è na-
e da la lingua rumantscha ed anali-
emissiun, saja quai stà impurtant
tirala - La chaussa na stat mai en-
sescha lura spezialmain las emis-
che l’emissiun vegnivia udida en tut
Emissiun per uffants e
dretg si dretg (l’ov).
siuns per ils giuvens. Las infurma-
las regiuns rumantschas. Uschia
In auter gieu dal Radio Rumantsch è
ziuns sa basan tranter auter sin in-
vulev’ins cuntanscher ch’ils uffants
giuventetgna:
il «Kikeri6». Adina la damaun chan-
tervistas ch’ella ha fatg cun ses aug,
e giuvens s’endisian d’er udir e cha-
ta il cot dal Radio Rumantsch ses ki-
l’anteriur directur da RTR, Bernard
pir auters idioms. L’autura s’occu-
keriki. Quai per tut tgi che ha gust
Cathomas, cun il chaumoderatur
pescha era cun ils temas da «Radio-
da sa laschar manar per il nas – u
actual da RR, Erwin Ardüser, e lura
scola» (p.ex. lingua rumantscha, re-
forsa era betg – dal moderatur. In
er sin rapports e documents da RTR.
ligiun, natira), ella vul eruir uschia,
co che quels èn sa midads entaifer
premi survegn tgi che respunda
«Pils affons», «Per nus da 6
a 16», «Steila, steiletta»,
«Simsalabim», «Radioscola», «Battaporta», «Istorgia
da buna notg» e l’emissiun
ch’i dat anc oz, il «Minisguard».
correct almain 6 pretensiuns.
Radioscola
quests 35 onns. «Radioscola» è col-
Durant 7 dis l’emna datti in gieu per
Emissiuns per uffants e giuventetg-
lià ferm cun la persuna dad Alfons
tut ils amis da la musica. Durant
na hai dà bleras. Paisa speziala dat
Maissen (1905-2003) che è stà onns
l’ura dals semperverds – dals oldies
l’autura a «Radioscola» ch’è vegnì
a la lunga il redactur da questa
sguard» ed è impressiunada da la
– survegn l’auditur las infurma-
emess dals 1955 fin ils 1990. Ella
emissiun.
lavur ed er che la producziun è tal-
ziuns ch’el dovra per respunder las
main chara.
dumondas dal «Verd per semper».
Ella dat er ina survista da las plattafurmas per la giuventetgna en l’internet e lauda cunzunt la pagina da
RTR a Fiutscher 2012
Battaporta che porschia tut quai
ch’il cor d’in carstgaun giuven gia-
(gde) Dals 6 fin ils 11 da november
vischia.
datti en la Stadthalle da Cuira l’exposiziun grischuna da professiuns
Engaschi persunal
«Fiutscher». Passa 100 organisa-
Cun leger la lavur da matura da Fla-
ziuns ed interpresas preschentan
via Hobi percorsch’ins adina puspè
radund 200 differentas professiuns:
ses engaschi persunal per la «chaus-
emprendissadis e furmaziuns sup-
sa rumantscha» ed er per RTR.
plementaras. RTR è preschent cun
Uschia scriva ella p.ex. «Il privel
las professiuns: schurnalistA da ra-
ch’il rumantsch moria è grond, ed er
dio, da televisiun e da multimedia;
Flavia Hobi ha prendì
per mai èsi fitg impurtant ch’el ve-
tecnicistA da video; tecnicistA da
sut la marella las
gnia mantegnì.» U: «Jau crai fitg en
tun ed ils emprendissadis da com-
emissiuns d'uffants
l’avegnir da RTR e sun segira che
merzi e d’informatica. Dapli infur-
e giuvenils da
RTR cuntanschia sias finamiras
maziuns sin www.fiutscher.ch.
Radiotelevisiun
grazia a sias valurs.»
Svizra Rumantscha.