2
SURSELVA
MARDI, ILS 23 DA ZERCLADUR 2015
In menaschi ideal per la Gilda
Il Hotel Central a Cuort ei recepius ella Gilda dils gastronoms svizzers etabli
„ (anr/gv) Toni Darms da Glion ha
numnau il Hotel Central a Cuort in menaschi ideal sco commember dalla Gilda dils gastronoms svizzers etabli. El ei
igl ambassadur dalla Gilda ed ha undrau dacuort la nova menadra Fabia
Caduff ed il schef da cuschina Andreas
Baselgia cul commembradi. Il Hotel
Central ei in menaschi ideal per plirs mo­
tivs. Igl ei in menaschi cun ina dunna al­
la testa, in menaschi giuven e dinamic ed
in menaschi che s’engascha en favur dal­
la scolaziun dils emprendists. Fabia Caduff ha engraziau en emprema lingia als
geniturs Sigis ed Ursula Caduff-Gwerder.
Els han schau baghegiar avon 35 onns il
hotel el center da Cuort ed engrondiu il
menaschi successiv ad in dils megliers
menaschis da gastronomia en Surselva. Il
Hotel Central ei era menziunaus el Gault
Millau cun 13 puncts. Cun caschun dal­
la surdada dalla tabla da commembradi
ha Toni Darms constatau ch’il commem­
bradi seigi buca mo in regal, mobein en
emprema lingia ina obligaziun. Da quel­
la obligaziun ei Fabia Caduff pertscharta.
Ella ed Andreas Baselgia ein denton era
pertscharts ch’il menaschi da qualitad ha­
gi bunas perspectivas. Sinaquei ha Toni
Darms detg: «Tier mias visetas als com­
members dalla Gilda audel jau mai sela­
mentem. Quei ei gia in segn da qualitad.»
Fabia Caduff ei la nova commembra dalla Gilda dils gastronoms svizzers etabli. Toni Darms (seniester) ei igl ambassadur dalla Gilda el
FOTO G. VENZIN
Grischun. El ha undrau Fabia Caduff ed il capocuschinier Andreas Baselgia dil Hotel Central a Cuort/Sursaissa.
Qualitad ed amicabladad
La Gilda dils gastronoms svizzers etabli
tschenta la qualitad da tut las prestaziuns
gastronomicas el center. Ina dallas quali­
tads impurtontas numna Toni Darms
l’amicabladad. Ils giavischs dil hosp ha­
gien prioritad. «Vegnir sco hosp, turnar
sco amitg», ei in dils mottos dalla Gilda
fundada il 1954 da plirs cuschiniers en­
gaschai. 275 menaschis da gastronomia
ein commembers dalla Gilda. Quei ei ro­
dund in pertschien dils menaschis en
Svizra. Ils commembers dalla Gilda por­
schan plazs d’emprendissadi tschercai ed
els sescoleschan cuntinuadamein. El Gri­
schun ein 28 menaschis commembers
dalla Gilda ed els retscheivan ina ga ni
l’autra viseta da Toni Darms. Quei sei­
gien liungs viadis, ha el constatau. Ils
commembers grischuns dalla Gilda ein
da Rueras tochen a Le Prese ed a Sami­
gnun.
Igl atun ha mintgamai in di dalla cu­
schina liug. Cuschiniers dalla Gilda cu­
schinan en favur d’ina organisaziun cari­
tativa. Quella occurrenza ha era liug en
Surselva.
Seras finalas dallas scolas dalla vischnaunca da Breil
„ Iniziau las presentaziuns dallas scolas da Breil han scolaras e scolars che
han duront igl onn da scola absolviu la
scola da musica. Els ein gia sepresentai la jamna vargada e delectau ils numerus auditurs cun in program musical
multifar. Il venderdis sera, ils 12 da zerc­
ladur han las producziuns entschiet a Da­
nis. Larissa Cathomen e Fabian Tuor dalla
davosa classa superiura han surpriu l’orga­
nisaziun ed il decuors dalla sera. Els han
astgau beneventar in numerus auditori.
Ils scolarets da scoletta da Dardin e Da­
nis­Tavanasa han iniziau la sera. Els han
giugau cun bravura duas parts ord il mu­
sical «Il retg che haveva emblidau il
temps». Igl entir musical giogan els lu a
caschun dalla producziun a Breil cun la
scoletta da Breil e l’emprema tochen quar­
ta classa cun las mussadras Ines Dietrich ed
Andrea Cathomas. Silsuenter ein scolaras
e scolars dalla tschunavla e sisavla dall’en­
tira vischnaunca sepresentai. Cun la sco­
lasta Nicole Cathomas al clavazin e Martina Cabalzar han els cantau cun finas
vuschs la canzun «An Tage wie diese» dal­
la gruppa Die toten Hosen. Ed uss ei ve­
gniu stizzau tut las cazzolas. Ina gruppa da
12 affons ch’eran vestgi tut en ner ha pro­
duciu segls e saults cun sughets illuminai.
Quei ei stau in aspect pompus e cun gron­
da splendur. Las iniziantas Martina Ca­
balzar e Nicole Cathomas culs giugadurs
han lu era raccoltau in ferm applaus.
Uss ein scolaras e scolars dalla davosa
superiura stai en roda. Els han mussau in
legher ed interessant film sur da lur sepas­
sar si. Las ideas leutier han els rimnau cun
ir in tier l’auter a casa e mess en maletgs
lur reacziuns e relatau tgei professiun u
scolaziun ch’els interprendan suenter la
scola obligatoria. Els ein lu sepresentai sin
tribuna fins e bials. La pagaglia per lur pre­
sentaziun ei stada in applaus frenetic. Lu
ein tut las classas superiuras sepresentadas
cun entginas canzuns ch’ein vegnidas ac­
cumpignadas dalla band «Slow Motion».
Il scolast Beni Berther ha per part accum­
pignau al clavazin il chor. Igl applaus ei era
cheu staus ferms. La band «Slow Motion»
ha presentau quella sera ina nova canzun
cumponida dad els. Il tetel dalla canzun
senumna: «Jeu sai buc tgei far».
Cumiaus
Deplorablamein bandunan treis scolastas
cun la finiziun da scola las stanzas da sco­
la. Claudia Carigiet ei stada pedagoga cu­
rativa. Ella ha accumpignau biars onns
cun grond inschign affons che basignavan
agid e sustegn. Ines Dietrich banduna la
scoletta da Danis­Tavanasa suenter siat
onns. Ella ei sepladida sco mussadra a
Schluein. Tut bien en sia nova plazza ella
Foppa. Barbara Albin ei la seniora dallas
scolastas partentas ed ella astga ussa guder
la beinmeritada pensiun. Sedisch onns ha
ella instruiu ils affons dalla classa pintga e
quei tut las vegliadetgnas. In present ed in
grond applaus ein stai igl engraziament dil
publicum. La presidenta dil cussegl da
scola Daniela Seiler banduna suenter sis
onns il departament da scolaresser. La lau­
datio surpren il menader da scola Michael
Friberg. Ella ha tgamunau, luvrau e segi­
dau cun grond engaschi pil bien da ma­
gisters ed affons. Per ruassar ora il strapaz
ha ella survegniu ina sutga da «relax», ella
quala ella pren gest plaz e cun in «drink»
teidla ella la canzun «Moderau» che sco­
last Gabriel Derungs ha scret cun la melo­
dia da Tumasch Dolf aposta per la presi­
denta partenta.
Patricia Derungs e Paul Nay bandunan
il cussegl da scola. Era els han retschiert in
beinmeritau engraziament. Ils dus mode­
raturs han prestau ina buna e varionta la­
vur ed els han envidau ils presents da pas­
sentar aunc in mument en stiva da caffè.
Il retg che haveva emblidau il temps
Mardis sera, ils 16 da zercladur ei stau se­
ra finala a Breil. Scolaras e scolars dalla
scoletta e scalem bass han giugau il musi­
cal «Il retg che haveva emblidau il temps».
Il raquintader David Cavegn raquenta: Ei
era inagada in retg. Quel veva quater fegls.
Il retg era buns e gests e tutta glieud veva
bugen el. In di ei schabegiau enzatgei sgar­
scheivel. Il retg ei vegnius malsauns. La
damaun ha el emblidau da levar e la sera
leva el aunc tard la notg direger la tiara.
Da gentar leva el durmir e la damaun da
solver leva el in gentar cun tschun tratgas.
A ses subdits ha el cumandau da prender
giud las plontas la meila igl unviern e la
stad ha el cumandau a ses survients da
scaldar pegna el casti. Ina dumengia ha el
detg a ses fegls: Hallo mes affons, vegni
dabot cun caultschas da far bogn e schi­
gientamauns. Nus mein a senudar el la­
ghet sper il casti. Ils affons dian al bab ch’il
laghet seigi schelaus. Il retg camonda ch’ei
vegni cauld. Ils fegls dian che las stagiuns
vegnan da sez, ins sappi buca cumandar
sin l’aura. Els vesan ch’il bab ei malsauns
e cloman il miedi. Quel ha cattau ina mal­
sogna fetg rara. Il retg ha emblidau il
temps. Tuts ministers ed amitgs han em­
pruau da gidar el. Els portan al retg in ca­
lender, ina gronda ura ed ina gronda agen­
da ch’el sappi seregurdar vid il temps. Il
Ina scena dil musical «Il retg che haveva piars il temps».
retg camonda als fegls dad ir ora el mund
e purtar ad el il temps, mo aschia daventi
el puspei sauns. Els van e tuornan en in
onn.
Unviern: In fegl ei ius viers nord. Leu
habitava igl unviern ed ei era ferdaglia. El
vul entrar en il casti dil retg digl unviern.
Suenter la tiarza risposta endretga astga el
entrar el casti e splunta vid la porta da
glatsch. El va tier il retg e di: «Miu bab ei
fetg malsauns e pretenda ch’ jeu porti il
temps.» Il retg vul segidar e sias treis feglias
il december, il schaner ed il fevrer dueien
regurdar il bab vid il temps. Ellas semet­
tan sin via cul fegl per visitar il retg mal­
saun.
Primavera: Il secund fegl va viers igl
ost. Leu habitescha la primavera. Tut vegn
verd, las plontas flureschan, aviuls e tschit­
tas sgolan entuorn. Era cheu sto il fegl ri­
spunder a treis damondas avon ch’entrar.
La regina da primavera posseda in casti
ord spir flurs ed era ella ha treis affons: il
mars, igl avrel ed il matg. La regina tar­
metta ses affons cul fegl dil retg tier il bab
per che quel seregordi puspei vid il temps.
Stad: Il tierz fegl ei ius viers il sid. Leu
habitava la stad. Pli lunsch ch’el viandava
e pli cauld ch’ei vegneva. El entscheiva a
suar e ses peis brischan dalla calira dil sa­
blun. Era el sto sligiar treis legns. Havend
sligiau il tierz legn astga el entrar tras la
FOTO A. ALBRECHT
porta. Tuttenina entscheiva ei a tunar e ca­
megiar ed ei plova. Igl urezi svanescha
denton spert e treis figuras sepresentan
avon el. Il retg di: «Quei ein mes treis fegls.
Il zercladur, il fenadur ed igl uost. Mira leu
co ils affons senodan en l’aua.» Ils animals
schaian el sulegl. Ei plova e dat sulegl che
tut possi crescher e verdegar. Il fegl engra­
zia alla stad e semetta sin via culs affons
tiel bab malsaun.
Atun: Il fegl giuven ei ius ella direcziun
vest. Leu habitescha igl atun. Arrivaus
avon porta sto era el sligiar treis legns.
Suenter la dretga sligiaziun astga el entrar
el marcau dalla regina digl atun. Dalunsch
auda el musica ed el vesa ch’ei vegn festi­
vau ella tiara. La regina damonda suenter
il giavisch digl jester. Udend ella ch’il bab
hagi emblidau il temps regala ella ad el
custeivels fretgs. Ils treis affons: il settem­
ber, igl october ed il november gidan a
purtar tut las bunas caussas al retg.
Cu igl onn ei staus vargaus ein tuts
quater fegls cun lur accumpignament ar­
rivai a casa tier il bab ch’era en letg mal­
sauns da murir. Tuts quater porschan al
retg lur regals. Mintgin tenor la stagiun.
Tuttenina leva il retg si en letg e cloma:
«Jeu seregordel puspei dil temps.» Tut las
stagiuns ein impurtontas. Ins sto sentir el­
las. Jeu sentel il freid en miu maun. Jeu
fredel las flurs e vesel las tschittas ed ils
aviuls. Jeu audel il tun, vesel il cametg e
sentel ils radis dil sulegl. Jeu gustel ils
fretgs che dattan forza e sanadad. «Affons,
vus veis gidau mei a vegnir sauns.» Il retg
ha puspei saviu reger sia tiara a moda ge­
sta. Ses fegls han gidau el leutier.
Mintga scena ei stada accumpignada
cun fetg bialas canzuns e musica. Tut ils
affons eran vestgi cun costums en bialas
colurs. La marvegliusa producziun dils
scolars ha raccoltau in grond applaus.
Il menader da scola Michi engrazia als
ca. 80 scolaras e scolars cun lur magistras
per la gronda lavur per il beinreussir dalla
producziun. Las uniuns ed il chor viril
ch’ein segidai cun metter a disposiziun cu­
lissas, mobiliar e divers utensils survegnan
in engraziament. Era als pedels da Breil e
Danis che han giu lavur supplementara sa
el bien grau.
Ed ussa giavischa el a magisters, sco­
lars ed era als geniturs las beinmeritadas
vacanzas. Era a Breil essan nus aunc sete­
ni si in mument per in refrestg.
Annamaria Albrecht